Excel — Rentecalculator

Module 1 — Financiële berekeningen

PMT, NPER en TODAY voor leningberekeningen in de praktijk

Concepts

Waarom Excel voor leningberekeningen?

Handmatige berekeningen van leningen zijn foutgevoelig en tijdrovend, zeker als je meerdere scenario's wilt vergelijken. Excel biedt ingebouwde financiële functies waarmee je in seconden nauwkeurige leningschema's opstelt. Voor Van Ginkel Solutions BV — dat regelmatig krediet nodig heeft voor voorraad of investeringen — is dit onmisbaar.

PMT | Maandlast
Berekent de vaste periodieke betaling van een lening
Geeft annuïteit: rente + aflossing gecombineerd
---
NPER | Looptijd
Berekent het aantal betalingsperioden
Handig als je weet wat je maandelijks kunt betalen
---
TODAY | Datum
Geeft de huidige datum terug
Gebruik je voor rentedatums en looptijdberekeningen

De PMT-functie — annuïteitsberekening

PMT berekent de **vaste periodieke betaling** (annuïteit) van een lening. Bij een annuïteit is het totale periodebedrag (rente + aflossing) altijd gelijk.

Syntaxis:
=PMT(rente_per_periode; aantal_perioden; -leningbedrag)

Let op: voer het leningbedrag in als negatief getal (je ontvangt het geld)
of gebruik een min-teken voor de celverwijzing.

**Voorbeeld:** Van Ginkel Solutions BV leent €60.000 voor 5 jaar tegen 4,8% jaarsrente, maandelijks af te lossen.

Maandrente         = 4,8% / 12 = 0,4% = 0,004
Aantal perioden    = 5 × 12 = 60 maanden

Excel-formule:
=PMT(0,048/12; 5*12; -60000)

Resultaat: €1.125,28 per maand

Als je cellen gebruikt (A1 = rente, B1 = looptijd jaren, C1 = lening):

=PMT(A1/12; B1*12; -C1)

> EXAMTIP: PMT geeft standaard een negatief getal terug (betaling = gelduitstroom). Zet een min-teken voor de functie om een positief getal te krijgen: =-PMT(...)

De NPER-functie — looptijd berekenen

NPER berekent **hoeveel perioden** je nodig hebt om een lening af te lossen als je een vaste maandlast wilt betalen.

Syntaxis:
=NPER(rente_per_periode; -periodieke_betaling; leningbedrag)

Let op: de betaling invoeren als negatief getal (gelduitstroom).

**Voorbeeld:** Van Ginkel kan maximaal €900 per maand missen. Hoe lang duurt het om €45.000 af te lossen bij 3,6% jaarsrente?

=NPER(0,036/12; -900; 45000)

Resultaat: 54,4 maanden → 55 maanden (afgerond omhoog)

> EXAMTIP: Afronden bij NPER: altijd omhoog afronden (ROUNDUP), want de bank rekent ook de laatste onvolledige periode mee.

De TODAY-functie — datumberekeningen

TODAY() geeft altijd de **huidige datum**. Combineer het met leninggegevens om rentedatums en resterende looptijd te berekenen.

Einddatum lening      = startdatum + (looptijd_maanden * 30)
Resterende maanden    = DATEDIF(TODAY(); einddatum; "M")
Rente betaald tot nu  = betaald_maanden * maandlast

**Voorbeeld cel-formule voor resterende looptijd:**

Startdatum in A1: 01-01-2024
Looptijd in B1: 60 (maanden)
Einddatum: =A1 + B1*30
Resterende maanden: =DATEDIF(TODAY(); A1+B1*30; "M")

Leningcalculator als Excel-tabel

Een professionele leningcalculator zet je op als een gestructureerde tabel met invoervelden bovenin en berekeningen daaronder. Dit maakt het makkelijk om scenario's te vergelijken.

Invoer (bovenste rijen):
  B2: Leningbedrag     → 60000
  B3: Jaarsrente (%)   → 4,8%
  B4: Looptijd (jaren) → 5

Berekeningen:
  B6: Maandlast        → =PMT(B3/12; B4*12; -B2)
  B7: Totaal betaald   → =B6 * B4 * 12
  B8: Totale rente     → =B7 - B2
  B9: Einddatum        → =TODAY() + B4*365

Door de invoervelden te wijzigen, updaten alle berekeningen automatisch. Dit is de kracht van Excel ten opzichte van handmatige berekeningen.

> EXAMTIP: Gebruik altijd celverwijzingen in formules, nooit vaste getallen. Zo kun je met één aanpassing het hele model doorrekenen voor een ander scenario.

Annuïteit vs. lineaire lening in Excel

Annuïteit | PMT
Vaste maandlast gedurende hele looptijd
Makkelijk te budgetteren — altijd hetzelfde bedrag
Gebruik =PMT() voor de berekening
---
Lineaire lening | Handmatig
Vaste aflossing, dalende rente
Maandlast daalt over de tijd
Bereken per periode: aflossing + restschuld × maandrente
---
Vergelijken | Scenario
Zet beide methoden naast elkaar in Excel
Bereken totale rentekosten van beide
Annuïteit is hoger in totaal dan lineair

Missie

STORY: Karin van Van Ginkel Solutions BV heeft drie financieringsopties ontvangen van de bank voor een nieuwe serverrack-investering van €72.000. Ze vraagt jou een Excel-leningcalculator te bouwen zodat ze de opties snel naast elkaar kan vergelijken en de beste keuze kan maken.

Stap 1 — Basisopzet leningcalculator

Maak een Excel-werkblad met de volgende invoerstructuur. Zet de drie bankopties in kolommen B, C en D:

Rij 2:  Label            | Optie A      | Optie B      | Optie C
Rij 3:  Leningbedrag     | €72.000      | €72.000      | €72.000
Rij 4:  Jaarsrente       | 3,6%         | 4,8%         | 2,4%
Rij 5:  Looptijd (jaren) | 4            | 3            | 6

Stap 2 — Bereken de kerngetallen per optie

Voeg onderaan de invoertabel de berekende uitkomsten toe met PMT-formules:

Rij 7:  Maandlast     → =PMT(B4/12; B5*12; -B3)   (kopieer naar C7, D7)
Rij 8:  Totaal betaald → =B7 * B5 * 12             (kopieer naar C8, D8)
Rij 9:  Totale rente  → =B8 - B3                   (kopieer naar C9, D9)
Rij 10: Einddatum     → =TODAY() + B5*365           (kopieer naar C10, D10)

Verwachte uitkomsten:
  Optie A: maandlast ≈ €1.608 | totale rente ≈ €5.184
  Optie B: maandlast ≈ €2.131 | totale rente ≈ €4.716
  Optie C: maandlast ≈ €1.063 | totale rente ≈ €4.536

Stap 3 — Conclusie en aanbeveling

Analyseer de uitkomsten en formuleer een aanbeveling voor Karin:

Vergelijking drie opties:

  Optie A (4 jaar, 3,6%):
    Maandlast:    €1.608
    Totale rente: €5.184
    → Middenweg: redelijke maandlast, acceptabele rentekosten

  Optie B (3 jaar, 4,8%):
    Maandlast:    €2.131
    Totale rente: €4.716
    → Hoogste maandlast, kortste looptijd, iets lagere totaalkosten

  Optie C (6 jaar, 2,4%):
    Maandlast:    €1.063
    Totale rente: €4.536
    → Laagste maandlast én laagste totale rente (lage rente, lange looptijd)

Aanbeveling voor Karin:
  Als liquiditeit belangrijk is → Optie C (laagste maandlast)
  Als snel schuldenvrij zijn doel is → Optie B (kortste looptijd)
  Als balans gewenst is → Optie A

Formule beste totale rente:
  =MIN(C9; D9; E9)  → toont de laagste totale rentekosten

Karin kiest Optie C: de lage maandlast van €1.063 past het beste bij de huidige cashflow van Van Ginkel Solutions BV, en de totale rentekosten zijn het laagst dankzij het gunstige rentepercentage.