Soorten dienstbetrekking

Concepts

Drie soorten dienstbetrekking

Niet iedereen die voor jou werkt, heeft hetzelfde type arbeidsrelatie. Voor de loonheffingen maakt het veel uit wat voor dienstbetrekking iemand heeft. Er zijn drie soorten:

Privaatrechtelijke dienstbetrekking | Arbeidscontract BW
Meest voorkomende vorm
Op basis van het Burgerlijk Wetboek (BW)
Werkgever en werknemer sluiten een arbeidsovereenkomst
Gewone medewerkers in loondienst
---
Publiekrechtelijke dienstbetrekking | Ambtenaren
Medewerkers in dienst van de overheid
Aangesteld via een besluit, niet via een contract
Denk aan leraren, politie, rijksambtenaren
Dezelfde loonheffingsregels als privaatrechtelijk
---
Fictieve dienstbetrekking | Speciaal aangewezen
Geen echte dienstbetrekking, maar behandeld alsof het er wel een is
Wettelijk bepaald wie eronder valt
Voorkomt dat mensen buiten het systeem vallen

> EXAMTIP: Er zijn drie soorten: privaatrechtelijk (contract BW), publiekrechtelijk (ambtenaren), en fictief (wettelijk aangewezen gevallen). Op het examen worden ze alle drie gevraagd.

De arbeidsovereenkomst: vier kenmerken

Een privaatrechtelijke dienstbetrekking bestaat altijd als er een **arbeidsovereenkomst** is. Die herken je aan vier kenmerken:

Vier kenmerken van een arbeidsovereenkomst:
1. Gezagsverhouding: de werkgever geeft opdrachten, werknemer volgt die op
2. Loon: er wordt een vergoeding betaald (geld of in natura)
3. Persoonlijke arbeid: de werknemer doet het werk zelf (niet iemand anders sturen)
4. Gedurende zekere tijd: er is sprake van een duurtijd (niet eenmalig)

Als alle vier de kenmerken aanwezig zijn, is er sprake van een arbeidsovereenkomst — ongeacht hoe de partijen de relatie zelf noemen. Een ZZP-er die in de praktijk gewoon opdrachten uitvoert onder leiding van een opdrachtgever, kan toch een arbeidsovereenkomst hebben!

> EXAMTIP: De vier kenmerken van een arbeidsovereenkomst zijn: gezagsverhouding, loon, persoonlijke arbeid, gedurende zekere tijd. Alle vier moeten aanwezig zijn.

Fictieve dienstbetrekkingen: wie valt eronder?

Bij een fictieve dienstbetrekking is er géén echte arbeidsovereenkomst, maar de wet bepaalt tóch dat loonheffingen moeten worden ingehouden. Bekende voorbeelden:

Stagiaires met beloning | Let op: alleen als er loon is
Stagiaire ontvangt een stagevergoeding
Dan geldt een fictieve dienstbetrekking
Geen vergoeding → geen fictieve dienstbetrekking
---
Uitzendkrachten | Via uitzendbureau
Werknemer wordt door uitzendbureau ter beschikking gesteld
Uitzendbureau is inhoudingsplichtige (niet het inlenende bedrijf)
Bijzonder: flexibele arbeidsrelatie, maar wel loonheffingen
---
Opting-in | Op verzoek
Persoon die normaal GEEN dienstbetrekking heeft (bijv. freelancer)
Kan er samen met de opdrachtgever voor kiezen om wél als dienstbetrekking behandeld te worden
Gevolg: opdrachtgever houdt loonheffingen in

Oproepovereenkomst: wanneer van toepassing?

Een **oproepovereenkomst** (ook wel nulurencontract of min-maxcontract) is een bijzondere vorm waarbij de medewerker alleen werkt als er werk is:

Kenmerken oproepovereenkomst:
- Werknemer is niet verplicht op te komen bij een oproep
- Werkgever is niet verplicht om werk aan te bieden
- Of: de werktijden zijn van tevoren niet vastgelegd (nulurencontract)
- Werkgever betaalt alleen loon als er gewerkt is

Let op voor VGS:
- Bij een oproepcontract geldt AWf hoog (hogere WW-premie)
- Na 12 maanden heeft de werknemer recht op een contract met vaste uren

ZZP-ers en modelovereenkomsten (wet DBA)

Als je werkt met **ZZP-ers** (zelfstandigen zonder personeel), hoef je in principe geen loonheffingen in te houden. De ZZP-er is immers geen werknemer. Maar hier schuilt een risico: als de samenwerking lijkt op een arbeidsovereenkomst (gezagsverhouding, persoonlijke arbeid, etc.), kan de Belastingdienst achteraf stellen dat er wél loonheffingen afgedragen hadden moeten worden.

De **Wet DBA** (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) regelt dit:

Modelovereenkomst | Zekerheid van tevoren
Werkgever en ZZP-er gebruiken een door Belastingdienst goedgekeurde modelovereenkomst
Als je je aan de overeenkomst houdt, ben je zeker dat er geen loonheffingen hoeven
Bescherming voor beide partijen
---
Geen modelovereenkomst | Risico
Als er geen modelovereenkomst is én er lijkt toch sprake van een dienstbetrekking
Belastingdienst kan alsnog loonheffingen opleggen
Boetes en naheffingen mogelijk

Werknemers zonder WNV-premies

Niet iedereen in dienstbetrekking betaalt werknemersverzekeringspremies. Twee uitzonderingen:

DGA (directeur-grootaandeelhouder):
- Heeft meer dan 5% van de aandelen in het bedrijf
- Is in principe zijn eigen baas → geen echte gezagsverhouding voor WNV
- Betaalt geen WW- en WIA-premie
- Betaalt wél loonbelasting en Zvw (werknemersbijdrage Zvw)

Opting-in:
- Kiest ervoor om behandeld te worden als werknemer
- Betaalt loonheffing, maar niet altijd alle WNV-premies

Bij Van Ginkel Solutions BV is Alex van Ginkel directeur-grootaandeelhouder. Voor hem gelden andere premieregels dan voor zijn acht medewerkers.

---

Missie

STORY: Van Ginkel Solutions BV heeft momenteel acht medewerkers. Karin wil per medewerker controleren welk type dienstbetrekking van toepassing is en welke consequenties dat heeft voor de loonheffingen.

Stap 1 — Maak het overzicht

Open Excel, tabblad **Dienstbetrekkingen-overzicht**.

A1: Medewerker
B1: Functie
C1: Type dienstbetrekking
D1: Type contract (vast/tijdelijk/oproep)
E1: AWf (laag/hoog/n.v.t.)
F1: WIA-premie (ja/nee)
G1: Zvw (werkgeversheffing / werknemersbijdrage / n.v.t.)
H1: Bijzonderheden

Stap 2 — Voer de medewerkers in

Rij 2:  Alex van Ginkel     | Directeur/DGA  | Privaatrechtelijk | Vast | n.v.t. | Nee | Werknemersbijdrage | DGA >5% aandelen
Rij 3:  Fatima El Amrani    | IT-consultant  | Privaatrechtelijk | Vast | Laag   | Ja  | Werkgeversheffing  | Normaal werknemer
Rij 4:  Henk van Dijk       | Magazijnmedewerker | Privaatrechtelijk | Vast | n.v.t. | Nee | Werkgeversheffing | AOW-gerechtigd
Rij 5:  Samira Yilmaz       | Administratie  | Privaatrechtelijk | Vast | Laag   | Ja  | Werkgeversheffing  | Bijbaan elders
Rij 6:  Lars Bakker         | IT-consultant  | Privaatrechtelijk | Vast | Laag   | Ja  | Werkgeversheffing  | Nieuw in dienst
Rij 7:  Bas Smit            | Oproepkracht   | Privaatrechtelijk | Oproep | Hoog | Ja  | Werkgeversheffing  | Nulurencontract
Rij 8:  Julia de Wit (stage)| Stagiaire      | Fictief (met vergoeding) | - | - | Nee* | n.v.t. | Stagevergoeding €300/maand
Rij 9:  Piet Jansen (extern)| IT-consultant  | ZZP (geen dienstbetrekking) | - | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | Modelovereenkomst aanwezig

Stap 3 — Voeg een toelichting toe

Voeg bij Bas Smit (rij 7) een opmerking toe in kolom H:

Oproepcontract → AWf hoog. Na 12 maanden recht op contract met vaste uren (check datum!).

Voeg bij Piet Jansen een opmerking toe:

Geen loonheffingen inhouden. Modelovereenkomst bewaren in administratie.
Controleer jaarlijks of de samenwerking nog overeenkomt met de modelovereenkomst.

Stap 4 — Markeer de bijzondere gevallen

Markeer de rijen met een bijzondere situatie in geel:

• Alex (DGA)
• Henk (AOW-gerechtigd)
• Bas (oproepcontract)
• Julia (fictieve dienstbetrekking)
• Piet (ZZP, geen loonheffingen)

Stap 5 — Sla op

Sla op als **VGS-dienstbetrekkingen.xlsx**.

Aantekening: Dit overzicht jaarlijks updaten.
Controleer bij elke wijziging (nieuw contract, promotie, aandelentransactie)
of het type dienstbetrekking nog klopt.