Pensioen in de loonadministratie
Module 2 — Dienstbetrekking & Loonheffingen
Pensioengrondslag, werknemersbijdrage, werkgeversbijdrage en de omkeerregel in de loonstaat
Concepts
Pensioen en de loonadministratie — de relatie
Pensioenpremies zijn de grootste aftrekpost in veel loonstaten. De salarisadministrateur moet weten hoe pensioenpremies door de loonstaat lopen, wanneer ze de loonheffingsgrondslag verlagen, en wanneer ze dat juist niet doen. De fiscale behandeling hangt volledig af van de **omkeerregel** (zie ook module 2b).
Werknemersbijdrage pensioen | aftrekpost van loonheffingsgrondslag
Ingehouden op het brutoloon van de werknemer
Verlaagt de grondslag voor loonbelasting en premie volksverzekeringen
NIET: verlaagt de grondslag voor WW/WIA/Zvw
Voorwaarde: pensioenregeling voldoet aan fiscale voorwaarden (art. 18 LB)
---
Werkgeversbijdrage pensioen | geen loonheffing verschuldigd
Werkgever stort bijdrage in pensioenfonds namens de werknemer
Geen loonheffing over de werkgeversbijdrage
Geen WW/WIA premie over de werkgeversbijdrage
Valt buiten de loonheffingsgrondslag (omkeerregel)
---
Pensioenuitkering later | belast als loon
Pensioenuitkering ontvangen na pensionering: belast
Groene tabel (vroegere dienstbetrekking) van toepassing
Werkgever (pensioenuitvoerder) houdt loonheffing in> EXAMTIP: De werknemersbijdrage pensioen verlaagt de **loonheffingsgrondslag** (kolom 8 loonstaat) maar NIET de premiegrondslag voor werknemersverzekeringen (kolom 14). WW en WIA worden berekend over het loon vóór aftrek van pensioenpremie. Dit is een veelgemaakte fout op het examen.
---
De pensioengrondslag — wat is het pensioensalaris?
De **pensioengrondslag** is het deel van het loon waarover pensioenpremie wordt berekend. Dit is niet altijd gelijk aan het brutoloon: er wordt een **franchise** afgetrokken.
Pensioengrondslag berekening:
Franchise = het deel van het loon dat niet mee telt voor de pensioenberekening
Reden: over het AOW-bedrag hoeft geen pensioen opgebouwd te worden,
want dat wordt later door de AOW-uitkering gedekt.
Formule:
Pensioengrondslag = Pensioensalaris − Franchise
Voorbeeld Van Ginkel Solutions BV:
Pensioensalaris Fatima : €3.200 per maand
Franchise (jaarbasis ÷ 12) : €1.750 per maand (indicatief 2026)
Pensioengrondslag : €3.200 − €1.750 = €1.450 per maand
Pensioenpremie werknemer (stel 5%):
€1.450 × 5% = €72,50 per maand
Pensioenpremie werkgever (stel 10%):
€1.450 × 10% = €145,00 per maand---
Loonstaat met pensioeninhoudingen — stap voor stap
**Loonstaat Fatima El Amrani — maart 2026 (met pensioen)**
| Kolom | Omschrijving | Bedrag | Toelichting | |-------|-------------|--------|-------------| | 3 | Loon in geld (bruto maandloon) | € 3.200,00 | | | 6 | Loon voor LB/PVV | € 3.200,00 | | | 7 | Verminderingen (pensioenpremie wn) | -€ 72,50 | | | 8 | Loon voor loonheffing | € 3.127,50 | grondslag LB+PVV | | 9 | Loonheffing (via witte tabel) | ≈ € 800,00 | berekend over €3.127,50 | | 14 | Premieloon WW/WIA | € 3.200,00 | geen aftrek pensioen | | 15 | WW-premie laag (2,74%) | € 87,68 | werkgeverslast | | 16 | WIA-premie (6,37%) | € 203,84 | werkgeverslast | | 17 | Bijdrageloon Zvw | € 3.200,00 | | | 18 | Zvw-bijdrage werkgever (6,57%) | € 210,24 | werkgeverslast |
Netto uitbetaling Fatima: €3.200,00 - €72,50 - €800,00 - €173,76 = **€2.153,74**
---
### Typen pensioenregelingen
Er bestaan meerdere vormen van pensioenregelingen. Voor de loonheffingen is de fiscale behandeling bij allemaal gelijk (omkeerregel), maar de berekening van de premie verschilt.
> EXAMTIP: De **Wet toekomst pensioenen (WTP)** die per 2024 is ingegaan, verplicht alle pensioenfondsen over te stappen naar een beschikbare premieregeling (DC). Werkgevers met bestaande DB-regelingen (middelloon of eindloon) moeten uiterlijk in 2028 overstappen. Voor de loonadministratie verandert er weinig: de premiegrondslag en de loonheffingsbehandeling blijven hetzelfde.
---
### Pensioenopbouw en het pensioenfonds aanmelden
Bij indiensttreding of bij het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd heeft de werkgever meldingsverplichtingen:
---
### Afwijkende premieheffing bij pensioen
Bepaalde pensioenbestanddelen behandelen de loonheffingen anders:
---
### Pensioenopbouw bij bijzondere arbeidsvormen
Totale loonkosten werkgever: €3.200,00 (bruto loon) + €145,00 (pensioenpremie werkgever) + €87,68 (WW) + €203,84 (WIA) + €210,24 (Zvw werkgever) = €3.846,76 per maand Eindloonregeling | historisch Pensioen gebaseerd op het laatste salaris vóór pensionering Werkgever draagt risico als lonen stijgen Vrijwel niet meer in gebruik bij nieuwe regelingen --- Middelloonregeling | meest voorkomend vóór WTP Pensioen gebaseerd op het gemiddelde salaris over de hele loopbaan Ieder jaar bouw je een stuk pensioen op over het loon van dat jaar Stabielere premiekosten voor werkgevers --- Beschikbare premieregeling (DC) | na WTP de standaard Werkgever en/of werknemer storten een vaste premie Beleggingsrendement bepaalt het uiteindelijke pensioen Werknemer draagt beleggingsrisico WTP (Wet toekomst pensioenen) 2024: alle nieuwe regelingen moeten DC zijn Aanmelding nieuw werknemer | bij pensioenfonds Werkgever meldt nieuwe werknemer aan bij het sectorieel pensioenfonds Of bij het eigen ondernemingspensioenfonds of verzekeraar Deadline: soms binnen 1 maand na indiensttreding (afhankelijk van pensioenreglement) Verplichte deelname: als er een verplicht bedrijfstakpensioenfonds is (bijv. ABP, PME) --- Wachttijd | soms van toepassing Sommige pensioenregelingen hebben een wachttijd (bijv. 2 maanden) Gedurende wachttijd: geen pensioenopbouw, geen premieafdracht Na wachttijd: aanmelding en terugwerkende kracht mogelijk --- Pensioenopbouw bij ziekte | loopt gewoon door Werknemer bouwt pensioen op over het doorbetaalde loon (70-100%) Pensioenpremie over het lagere doorbetaalde loon (niet over het volledige loon) Tenzij de pensioenregeling anders bepaalt (sommige regelingen kennen volledige opbouw) Premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid | werkgever draagt premie af Als werknemer arbeidsongeschikt is, keert het pensioenfonds de premie uit Werkgever betaalt gedurende WIA-periode geen premie — fonds zelf Gevolg loonadministratie: geen pensioeninhouding werknemer meer --- Bijzondere pensioenuitkeringen | belast als bijzondere beloning Invaliditeitspensioen: belast, groene tabel Nabestaandenpensioen: belast als loon (groene tabel) Afkoop klein pensioen: belast als bijzondere beloning Tabel bijzondere beloningen van toepassing als eenmalige uitkering --- Nettopensioen | voor hogere inkomens Boven de pensioneringsgrens (€137.800 in 2026) geen fiscale facilitering Werknemers kunnen vrijwillig sparen (netto-pensioen) Netto-pensioen: inleg belast, uitkering belastingvrij DGA en pensioen: DGA kan pensioen opbouwen in eigen BV (pensioen in eigen beheer) Maar: pensioen in eigen beheer is per 2017 AFGESCHAFT voor nieuwe gevallen DGA heeft nu dezelfde mogelijkheden als werknemer: — Pensioenfonds via BV (als aan voorwaarden voldaan) — Lijfrente-sparen (box 1 aftrek)
ZZP-er en pensioen: ZZP-er heeft GEEN dienstbetrekking → geen verplicht pensioenfonds ZZP-er spaart vrijwillig via lijfrente of pensioenproduct Per 2027: wet verplicht ZZP-pensioen (in voorbereiding)
---
### Doen in Excel — Loonstaat met pensioeninhoudingen
#### Gegeven
| Medewerker | Bruto maandloon | Pensioenpremie wn | Pensioenpremie wg | LHK |
|---|---|---|---|---|
| Fatima El Amrani | € 3.200 | 5% pensioengrondslag | 10% pensioengrondslag | ja |
| Marcus van der Berg | € 4.800 | 6% pensioengrondslag | 12% pensioengrondslag | ja |
Franchise: €1.750 per maand
#### Opdracht
Maak een Excel-loonstaat voor beide medewerkers die automatisch:
1. De pensioengrondslag berekent (loon − franchise)
2. De pensioenpremies berekent (werknemer en werkgever)
3. De loonheffingsgrondslag berekent (loon − werknemerspensioenpremie)
4. De premiegrondslag WW/WIA/Zvw berekent (loon zonder pensioenaftrek)
#### Sleutelformule
Deeltijdwerknemer en pensioen: Pensioenopbouw proportioneel aan het loon Pensioengrondslag = (deeltijdloon − franchise) Franchise is niet proportioneel: altijd het volle franchisebedrag → Parttimers bouwen minder pensioen op dan fulltime medewerkers Pensioengrondslag: =MAX(0, [@BrutoMaand] - Franchise)
Pensioenpremie werknemer: =[@Pensioengrondslag] * [@Premie_wn_pct]
Loonheffingsgrondslag (kolom 8): =[@BrutoMaand] - [@Pensioenpremie_wn]
Premiegrondslag WW/WIA (kolom 14): =[@BrutoMaand] ← geen aftrek pensioenpremie!
Missie
STORY: Van Ginkel Solutions BV start een nieuwe pensioenregeling voor alle medewerkers. Jij verwerkt de pensioeninhoudingen in Excel en berekent de totale loonkosten inclusief pensioenbijdragen.
Stap 1 — Stel de pensioengrondslag vast
Gegevens pensioenregeling:
- Franchise: €1.750 per maand
- Werknemersbijdrage: 5% van pensioengrondslag
- Werkgeversbijdrage: 10% van pensioengrondslag
Medewerker Bruto/mnd Pensioengrondslag Prem. wn Prem. wg
Fatima €3.200 €3.200 - €1.750 = €1.450 €72,50 €145,00
Marcus €4.800 €4.800 - €1.750 = €3.050 €152,50 €305,00
Sandra (deeltijd) €2.400 €2.400 - €1.750 = €650 €32,50 €65,00Stap 2 — Verwerk in de loonstaat
Voor Fatima:
Kolom 3 (loon) : €3.200,00
Kolom 7 (verminderingen) : −€72,50 (pensioenpremie wn)
Kolom 8 (loonheffingsgrondslag) : €3.127,50
Loonheffing (witte tabel, LHK) : ≈ €793,00 (berekend over €3.127,50)
Kolom 14 (premieloon WW/WIA) : €3.200,00 (geen pensioenaftrek)
WW-premie laag (2,74%) : €87,68
WIA-premie (6,37%) : €203,84
Zvw werkgever (6,57%) : €210,24
Netto uitbetaling Fatima: €3.200 − €72,50 − €793 − €173,76 = €2.160,74Stap 3 — Vergelijk loonkosten met en zonder pensioen
Bereken voor Marcus de totale maandelijkse loonkosten voor Van Ginkel Solutions BV mét en zónder pensioenregeling:
Zonder pensioenregeling:
Brutoloon: €4.800
+ WW (2,74%): €131,52
+ WIA (6,37%): €305,76
+ Zvw wg (6,57%): €315,36
= Totaal: €5.552,64
Met pensioenregeling:
Brutoloon: €4.800
+ Pensioenpremie werkgever: €305,00
+ WW: €131,52 (over €4.800, niet verlaagd)
+ WIA: €305,76
+ Zvw wg: €315,36
= Totaal: €5.857,64
Extra kosten per maand door pensioenregeling: €305,00Stap 4 — Bereken de jaarlijkse pensioenafdracht
Van Ginkel Solutions BV heeft 25 medewerkers met een gemiddeld brutoloon van €3.600. Franchise €1.750. Werkgeversbijdrage 10%. Bereken de totale pensioenafdracht per jaar die VGS doet aan het pensioenfonds.