Proeftijd & concurrentiebeding
Module 1 — Arbeidsovereenkomst
Wat mag je afspreken bij het begin én het einde van een arbeidsovereenkomst?
Concepts
Het proeftijdbeding
VGS heeft zojuist Thomas aangenomen als accountmanager. Karin wil een proeftijd afspreken, zodat zowel Thomas als VGS de tijd krijgen om te beoordelen of de samenwerking werkt. Maar er zijn strenge regels — als je je niet aan de regels houdt, is de proeftijd nietig (niet geldig).
Proeftijd — vereiste 1 | Schriftelijk vastleggen
De proeftijd moet schriftelijk zijn afgesproken
Mondelinge afspraken zijn NIET geldig
Vastleggen in de arbeidsovereenkomst zelf
Geldt voor zowel werkgever als werknemer
---
Proeftijd — vereiste 2 | Maximale duur
Bij contract korter dan 2 jaar: maximaal 1 maand proeftijd
Bij contract van 2 jaar of langer: maximaal 2 maanden
Bij onbepaalde tijd: maximaal 2 maanden
Bij een cao kan een afwijkende (langere) termijn gelden
---
Proeftijd — vereiste 3 | Gelijke duur voor beide partijen
De proeftijd moet voor werkgever én werknemer even lang zijn
Mag NIET: werkgever 2 maanden, werknemer 1 maand
Dit heet de "ijzeren proeftijd" — symmetrie is verplicht
---
Proeftijd — vereiste 4 | Opvolgend werkgeverschap
Bij een nieuwe werkgever die dezelfde functie aanbiedt: GEEN proeftijd
Als VGS Thomas overneemt van een leverancier voor dezelfde rol:
geen nieuwe proeftijd voor Thomas
Voorkomt dat werknemers continu in proeftijden terechtkomen> EXAMTIP: Een proeftijdbeding is nietig (heeft geen rechtsgevolg) als: het niet schriftelijk is vastgelegd; de proeftijd te lang is voor het contracttype; de proeftijd voor werkgever en werknemer ongelijk is; er sprake is van opvolgend werkgeverschap voor dezelfde functie.
Opzegging tijdens proeftijd
Tijdens de proeftijd mogen zowel werkgever als werknemer de arbeidsovereenkomst opzeggen zonder:
- Opgave van reden (maar er zijn uitzonderingen — zie hieronder)
- Opzegtermijn
- Toestemming van UWV
- Ontbinding door de rechter
Toch zijn er grenzen: opzegging tijdens proeftijd is verboden als de reden discriminatoir is (bijv. omdat de werknemer zwanger blijkt te zijn of lid is van een vakbond).
Het concurrentiebeding
Na het proeftijdstuk legt Karin Thomas ook uit waarom er een concurrentiebeding in zijn contract staat. Thomas vraagt: "Mag dat eigenlijk zomaar?"
Een **concurrentiebeding** verbiedt de werknemer na het einde van de arbeidsovereenkomst om bij een concurrent te gaan werken of zelf een concurrerend bedrijf te starten.
Concurrentiebeding — voorwaarden | Wanneer geldig?
ALTIJD schriftelijk vastleggen (anders nietig)
Werknemer moet meerderjarig zijn (18+) bij tekenen
Bij contract voor onbepaalde tijd: altijd toegestaan
Bij contract voor bepaalde tijd: alleen bij zwaarwegend bedrijfsbelang
---
Concurrentiebeding — bepaalde tijd | Extra eis
Bij tijdelijk contract: EXTRA motivering verplicht
Werkgever moet in het beding zelf omschrijven welk zwaarwegend
bedrijfsbelang dit rechtvaardigt (bijv. unieke klantkennis, geheime
productieprocessen)
Zonder motivering: beding is nietig bij tijdelijk contract
---
Concurrentiebeding — inhoud | Wat mag er in?
Geografische beperking (bijv. "niet binnen 50 km van VGS")
Tijdelijke beperking (bijv. "gedurende 1 jaar na ontslag")
Branchebeperking (bijv. "niet in de IT-groothandel")
Combinaties zijn mogelijk en gebruikelijk
---
Concurrentiebeding — rechter | Kan beding worden vernietigd?
Werknemer kan rechter vragen het beding geheel of gedeeltelijk te vernietigen
Rechter weegt belangen werkgever versus beperking werknemer
Factoren: hoe lang geleden is teken, hoe zwaar is beperking,
ontvangt werknemer een vergoeding?> EXAMTIP: Voor een geldig concurrentiebeding bij een contract voor bepaalde tijd zijn DRIE vereisten: (1) schriftelijk, (2) werknemer meerderjarig, (3) zwaarwegend bedrijfsbelang met schriftelijke motivering IN het beding. Als de motivering ontbreekt of later wordt toegevoegd, is het beding nietig.
Relatiebeding
Verwant aan het concurrentiebeding is het **relatiebeding**: de werknemer mag na vertrek geen klanten of relaties van de werkgever benaderen. Voor een relatiebeding gelden dezelfde vereisten als voor een concurrentiebeding.
Karin heeft bij VGS zowel een concurrentiebeding als een relatiebeding in de contracten van medewerkers die met klantgegevens werken (zoals de accountmanagers).
Geografische en tijdelijke beperking
Een concurrentiebeding moet redelijk zijn om standhoudbaar te zijn. De rechter beoordeelt dit.
VUISTREGELS VOOR EEN STANDHOUDBAAR CONCURRENTIEBEDING
Geografisch:
- Landelijk beding: kan voor grote bedrijven standhouden
- Regionaal beding: realistisch voor lokale bedrijven
- Internationaal beding: zelden standhoudbaar voor gewone medewerkers
Tijdsduur:
- 6 maanden tot 1 jaar: relatief veilig
- 2 jaar: risico dat rechter het inkort
- Langer dan 2 jaar: bijna altijd te lang
VGS heeft in het contract van Thomas opgenomen:
"Werknemer mag gedurende 1 jaar na einde dienstverband niet
werkzaam zijn in de IT-groothandel in de Benelux, hetzij als
werknemer, hetzij als zelfstandige."Proeftijdoverzicht voor verschillende contracttypen
OVERZICHT MAXIMALE PROEFTIJDEN BIJ VGS
Contracttype | Max. proeftijd
--------------------------------------|---------------
Bepaalde tijd < 6 maanden | GEEN proeftijd toegestaan
Bepaalde tijd 6 maanden t/m < 2 jaar | 1 maand
Bepaalde tijd 2 jaar of langer | 2 maanden
Onbepaalde tijd | 2 maanden
Uitzendovereenkomst (ABU-cao fase 1/2)| Eigen cao-regeling
Gevolgen ongeldige proeftijd:
- Proeftijd wordt als NIET bestaand beschouwd (nietig)
- Opzegging tijdens proeftijd is dan onregelmatige opzegging
- Werkgever riskeert schadevergoeding> EXAMTIP: Een proeftijdbeding bij een contract korter dan 6 maanden is altijd nietig — ook als beide partijen het eens zijn. De wet staat dit simpelweg niet toe. Dit is een van de meest geteste regels in het examen.
Missie
STORY: VGS groeit snel en neemt regelmatig nieuwe medewerkers aan. Karin merkt dat elke keer opnieuw handmatig bepaald moet worden wat de maximale proeftijd is en of een concurrentiebeding geldig is. Ze wil een Excel-template maken die automatisch berekent: wat is de maximale proeftijd bij dit contract, en aan welke eisen moet het concurrentiebeding voldoen?
Stap 1 — Stel de basisgegevens op
Het template bevat de contractgegevens voor nieuwe medewerkers:
INVULVELDEN EXCEL-TEMPLATE
Cel B2: Naam werknemer
Cel B3: Ingangsdatum contract
Cel B4: Type contract (dropdown: "Bepaalde tijd" / "Onbepaalde tijd")
Cel B5: Einddatum contract (invullen als "Bepaalde tijd")
Cel B6: Contractduur in maanden (automatisch berekend)Stap 2 — Bereken de contractduur en maximale proeftijd automatisch
FORMULES VOOR PROEFTIJDBEREKENING
Contractduur in maanden (cel B6):
=ALS(B4="Onbepaalde tijd"; "n.v.t."; DATUMVERSCHIL(B3;B5;"M"))
Maximale proeftijd (cel B8):
=ALS(B4="Onbepaalde tijd"; "2 maanden";
ALS(B6<6; "GEEN proeftijd toegestaan";
ALS(B6<24; "1 maand";
"2 maanden")))
Geldigheid proeftijdbeding (cel B9):
=ALS(B8="GEEN proeftijd toegestaan";
"⚠ Proeftijdbeding is nietig bij dit contract";
"✓ Proeftijd is toegestaan")Stap 3 — Voeg de concurrentiebeding-check toe
CONCURRENTIEBEDING-CHECKER (apart tabblad "Concurrentiebeding")
Cel B2: Type contract (koppeling aan eerste tabblad)
Cel B3: Leeftijd werknemer bij tekenen contract
Cel B4: Is er een zwaarwegend bedrijfsbelang? (JA/NEE dropdown)
Cel B5: Is dit bedrijfsbelang schriftelijk gemotiveerd IN het beding? (JA/NEE)
Geldigheidscheck cel B7:
=ALS(B3<18; "⚠ NIETIG: werknemer is minderjarig";
ALS(B2="Bepaalde tijd";
ALS(B4="NEE"; "⚠ NIETIG: geen zwaarwegend bedrijfsbelang";
ALS(B5="NEE"; "⚠ NIETIG: motivering ontbreekt in beding";
"✓ Concurrentiebeding is geldig (bepaalde tijd)"));
"✓ Concurrentiebeding is geldig (onbepaalde tijd)"))
LET OP: Voeg ook een opmerking toe dat het beding altijd schriftelijk
moet zijn vastgelegd. Formuleer dit als een instructie in de tabel.Stap 4 — Test het template met VGS-medewerkers
Vul het template in voor de volgende situaties en noteer de uitkomst:
TESTCASES
Situatie | Verwachte uitkomst
--------------------------------|---------------------------------
Contract 4 maanden, Thomas 22jr | GEEN proeftijd; concurr. check...
Contract 1,5 jaar, Noor 19 jr | 1 maand proeftijd; conc. bepaalde
| tijd: zwaarwegend belang nodig
Contract onbepaalde tijd, 25 jr | 2 maanden proeftijd; concurr. OK
Contract 3 jaar, minderjarige | 2 maanden proeftijd; concurr.
| NIETIG (minderjarig)Sla op als `VGS_proeftijd_concurrentiebeding_template_2026.xlsx`.