Bezwaar en beroep bij sociale zekerheid

Concepts

Rechtsbescherming: waarom is dit nodig?

Ahmed bij VGS ontvangt een beslissing van UWV: zijn WIA-aanvraag wordt afgewezen. Hij is het er niet mee eens. Karin legt hem uit welke stappen hij kan nemen. In de sociale zekerheid zijn besluiten van UWV, SVB, gemeenten en het CAK allemaal besluiten in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dat geeft recht op bezwaar en beroep.

Primair besluit | Eerste beslissing bestuursorgaan
Het bestuursorgaan (bijv. UWV, SVB, gemeente) neemt een beslissing
Bijv.: afwijzing WIA-aanvraag, toekenning WW maar te laag bedrag
Dit is het primaire besluit
Termijn bekendmaking: zo snel mogelijk, uiterlijk wettelijke termijn
---
Bezwaar | Intern rechtsmiddel
Bezwaar bij hetzelfde bestuursorgaan (art. 7:1 Awb)
Termijn: 6 weken na bekendmaking besluit
Gratis voor de burger
Bestuursorgaan heroverweegt eigen besluit
Resultaat: handhaving, wijziging of herroeping van het besluit
---
Beroep | Externe toets door rechter
Beroep bij de bestuursrechter (rechtbank)
Termijn: 6 weken na bekendmaking bezwaarbesluit
Griffierecht betalen (beperkt bedrag voor particulieren)
Rechter toetst: heeft bestuursorgaan de wet correct toegepast?

> EXAMTIP: De volgorde is altijd: primair besluit → bezwaar (6 weken, zelfde orgaan) → beroep rechtbank (6 weken, bestuursrechter) → hoger beroep CRvB (6 weken). Overslaan van de bezwaarfase is in de sociale zekerheid vrijwel nooit mogelijk.

Bezwaarprocedure (art. 7 Awb)

BEZWAARPROCEDURE — STAP VOOR STAP

Stap 1: Ontvangst primair besluit
UWV stuurt Ahmed een beschikking: WIA-aanvraag afgewezen.
Ahmed heeft 6 weken de tijd om bezwaar te maken.

Stap 2: Bezwaarschrift indienen
Schriftelijk (of digitaal) bij het bestuursorgaan dat het besluit nam.
Inhoud bezwaarschrift:
  - Naam, adres, BSN Ahmed
  - Datum en kenmerk van het bestreden besluit
  - Motivering: waarom is Ahmed het er niet mee eens?
  - Verzoek: wat wil Ahmed dat er verandert?
Termijn: 6 weken na dagtekening beschikking (art. 6:7 Awb)
Te laat ingediend → niet-ontvankelijk (bezwaar wordt niet behandeld)

Stap 3: Bestuursorgaan heroverweegt
UWV beoordeelt opnieuw: heeft het de feiten correct vastgesteld?
Heeft het de wet correct toegepast?
Hoorplicht (art. 7:2 Awb): Ahmed heeft recht om gehoord te worden
  (mondeling of schriftelijk — Ahmed kiest)

Stap 4: Beslissing op bezwaar
UWV beslist op het bezwaar:
  a. Bezwaar gegrond: UWV herziet het besluit (Ahmed krijgt gelijk)
  b. Bezwaar ongegrond: UWV handhaaft het besluit
  c. Bezwaar gedeeltelijk gegrond: aanpassing maar niet volledig

Termijn beslissing: 6 weken na ontvangst bezwaar
  Verlenging mogelijk met 6 weken (moet worden medegedeeld)
  Totaal maximaal 12 weken, dan dwangsom mogelijk (zie hieronder)

Schorsende werking: werkt het bezwaar de uitvoering op?

SCHORSENDE WERKING BEZWAAR

Hoofdregel (art. 6:16 Awb):
Bezwaar of beroep heeft GEEN schorsende werking.
Dit betekent: een besluit blijft van kracht tijdens bezwaar/beroep.

Voorbeeld UWV:
Ahmed's WIA wordt afgewezen en hij maakt bezwaar.
Tijdens het bezwaar ontvangt hij geen WIA-uitkering
(want het besluit — afwijzing — is nog van kracht).

Uitzondering: voorlopige voorziening
Ahmed kan bij de bestuursrechter een voorlopige voorziening aanvragen
(art. 8:81 Awb): schorsing van het besluit hangende de procedure.
Voorwaarden: spoedeisend belang (bijv. financiële nood).
Bestuursrechter beslist snel (soms binnen enkele weken).

Beroep bij de bestuursrechter (rechtbank)

BEROEPSPROCEDURE — SOCIALE ZEKERHEID

Rechtbank:
Na ongegrond verklaard bezwaar kan Ahmed in beroep bij de
rechtbank (sector bestuursrecht).

Termijn: 6 weken na dagtekening beslissing op bezwaar (art. 6:7 Awb)
Bevoegde rechter: de rechtbank in het arrondissement waar Ahmed woont

Griffierecht:
Betalen bij indiening beroepschrift
Particulier 2026: ca. € 50 (sociaal tarief voor uitkeringsgerechtigden lager)
Bij gegrond beroep: griffierecht vergoed door bestuursorgaan

Wat toetst de rechter?
Marginale toetsing: rechter beoordeelt of UWV in redelijkheid tot
dit besluit kon komen, niet of rechter het anders zou doen.
Toetsing rechtmatigheid: heeft UWV de wet correct toegepast?
Toetsing zorgvuldigheid: heeft UWV de feiten goed onderzocht?

Uitkomsten:
- Beroep ongegrond: UWV-besluit blijft staan
- Beroep gegrond: rechter vernietigt het besluit (UWV moet opnieuw beslissen)
- Rechter kan zelf in de zaak voorzien (als feiten duidelijk zijn)

Hoger beroep: Centrale Raad van Beroep (CRvB)

CENTRALE RAAD VAN BEROEP (CRvB)

De CRvB is de hoogste rechter voor:
  - Sociale zekerheidsgeschillen (WW, WIA, ZW, AOW, Participatiewet)
  - Ambtenarenrecht
  Gevestigd in Utrecht

Hoger beroep instellen:
  Termijn: 6 weken na uitspraak rechtbank
  Griffierecht: hoger bedrag dan bij rechtbank

Wat toetst de CRvB?
  Of de rechtbank het recht correct heeft toegepast
  (rechtsvraag — niet opnieuw de feiten beoordelen)

Belang CRvB:
  Jurisprudentie CRvB is bindend voor alle bestuursorganen en lagere rechters
  Bijv.: hoe dagloon wordt berekend bij bijzondere situaties
         wie recht heeft op welke ZW-vangnetuitkering
         wanneer een loonsanctie terecht is opgelegd

CRvB vs ABRvS:
  CRvB: sociale zekerheid en ambtenaren
  ABRvS (Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State): omgevingsrecht, vreemdelingenrecht

> EXAMTIP: De Centrale Raad van Beroep (CRvB) is de hoogste rechter voor sociale zekerheidsgeschillen. Dit is een veelgesteld examenpunt: studenten verwarren de CRvB regelmatig met de Hoge Raad (voor civiel en strafrecht) of de Raad van State (voor omgevingsrecht).

Voorlopige voorziening (art. 8:81 Awb)

VOORLOPIGE VOORZIENING

Wanneer?
Ahmed kan tijdens de bezwaar- of beroepsprocedure in financiële nood raken
omdat hij geen uitkering ontvangt. Hij kan dan de voorzieningenrechter vragen
het besluit voorlopig te schorsen.

Voorwaarden:
1. Er is een bezwaar- of beroepsprocedure aanhangig
2. Ahmed heeft een spoedeisend belang (bijv. kan huur niet betalen)
3. Afweging belangen: wat is ernstiger — direct uitvoeren of schorsen?

Procedure:
Verzoekschrift bij de rechtbank
Mondelinge behandeling (snelle zitting, soms binnen 2 weken)
Rechter beslist snel (art. 8:83 Awb)

Gevolg als toegewezen:
Besluit UWV geschorst totdat in bodemprocedure is beslist
Ahmed ontvangt dan (voorlopig) toch uitkering

Dwangsom bij te laat beslissen (art. 4:17 Awb)

DWANGSOM TE LAAT BESLISSEN (ART. 4:17 AWB)

Probleem: bestuursorganen kunnen de beslistermijn overschrijden.
Oplossing: na aanmanen kan de burger een dwangsom vorderen.

Voorwaarden:
1. Bestuursorgaan heeft de wettelijke beslissingstermijn overschreden
2. Burger stuurt een schriftelijke ingebrekestelling
3. Bestuursorgaan beslist niet binnen 2 weken na ingebrekestelling

Dwangsom:
  Eerste 14 dagen: € 23 per dag
  Volgende 14 dagen: € 35 per dag
  Resterende periode: € 45 per dag
  Maximaal: € 1.442 totaal

Beroep niet tijdig beslissen:
Naast dwangsom kan de burger bij de rechtbank beroep instellen
wegens het niet tijdig nemen van een besluit (art. 6:2 Awb).
Rechter kan bestuursorgaan opdragen alsnog te beslissen (met dwangsom).

VGS-praktijk:
Karin helpt Ahmed bij de ingebrekestelling als UWV te lang wacht
op de beslissing op zijn WIA-bezwaar.

Stappenplan bezwaar WIA voor Ahmed

PRAKTIJK: AHMED VECHT WIA-BESLISSING AAN

Situatie:
Ahmed (43 jaar, accountmanager VGS) ontvangt UWV-besluit:
WIA-aanvraag afgewezen — arbeidsongeschiktheid < 35%.
Ahmed en zijn arts zijn het hier niet mee eens.

Stap 1 — Ontvangst besluit en termijn bepalen
Besluit gedagtekend: 1 maart 2026
Bezwaartermijn: 6 weken → uiterlijk 12 april 2026

Stap 2 — Bezwaarschrift opstellen
Motivering: medisch rapport eigen arts verschilt van UWV-verzekeringsarts
Verzoek: hertaxatie door onafhankelijke deskundige
Bijlagen: medische stukken, rapportage behandelend arts

Stap 3 — Bezwaar indienen bij UWV
Schriftelijk, aangetekend (bewijs van verzending!)
Bevestiging ontvangst afwachten

Stap 4 — Hoorzitting
UWV nodigt Ahmed uit voor hoorzitting (hoorplicht Awb)
Ahmed kan zichzelf verdedigen of rechtsbijstand inschakelen

Stap 5 — Wachten op beslissing op bezwaar (max. 12 weken)
Als UWV niet op tijd beslist: ingebrekestelling sturen (dwangsom)

Stap 6 — Uitkomst
Gegrond: UWV herziet besluit → Ahmed krijgt WIA (eventueel WGA)
Ongegrond: Ahmed gaat in beroep bij de rechtbank (6 weken termijn)

Missie

STORY: Ahmed heeft een afwijzing voor WIA ontvangen en vraagt Karin om hulp. Karin stelt samen met Ahmed een bezwaarplanningsschema op in Excel: welke stappen moeten op welke datum worden gezet, en wat zijn de deadlines?

Stap 1 — Stel de tijdlijn voor het bezwaar vast

BEZWAAR-TIJDLIJN AHMED — WIA-AFWIJZING

Datum primair besluit UWV:      1 maart 2026
Uiterste bezwaartermijn:        12 april 2026  (6 weken)
Bezwaarschrift verstuurd:       5 april 2026   (aangetekend)
Bevestiging ontvangst UWV:     8 april 2026
Hoorzitting UWV:                verwacht begin mei 2026
Beslissing op bezwaar (max.):   17 juni 2026   (12 weken na ontvangst)

Als UWV niet beslist voor 17 juni:
→ Ingebrekestelling sturen: 18 juni 2026
→ Na 2 weken geen besluit: dwangsom loopt (vanaf 2 juli 2026)

Als bezwaar ongegrond:
Beroepstermijn rechtbank: 6 weken na bezwaarbesluit

Stap 2 — Maak het Excel-bezwaarplanningsschema

EXCEL-STRUCTUUR BEZWAARPLANNING

Cel B2: Datum primair besluit
Cel B3: Uiterste bezwaartermijn: =B2 + 42 (6 weken)
Cel B4: Bezwaarschrift verzonden (handmatig invoeren)
Cel B5: Ontvangstbevestiging (handmatig)
Cel B6: Hoorzitting gepland (handmatig)
Cel B7: Uiterste beslissingstermijn (12 wkn): =B4 + 84
Cel B8: Ingebrekestelling (indien geen besluit): =B7 + 1
Cel B9: Dwangsom start: =B8 + 14

Kolom C: Status per stap (dropdown: Gepland / In uitvoering / Gereed / Te laat)
Kolom D: Notities

Conditionale opmaak:
- Als datum < VANDAAG() en status NIET "Gereed": rood
- Als datum < VANDAAG() + 7 en status "Gepland": oranje (deadline nadert)

Stap 3 — Stel het bezwaarschrift op (conceptinhoud)

BEZWAARSCHRIFT AHMED — KERNINHOUD

ADRES:        UWV, afdeling Bezwaar, [adres UWV vestiging]
VAN:          A. van der Berg, [adres], BSN [nummer]
BETREFT:      Bezwaar tegen beslissing d.d. 1 maart 2026,
              kenmerk [UWV-kenmerk]
DATUM:        5 april 2026

Geachte mevrouw/mijnheer,

Hierbij maak ik bezwaar tegen uw beslissing van 1 maart 2026
(kenmerk ...) waarbij mijn WIA-aanvraag is afgewezen.

GRONDEN VAN BEZWAAR:
1. UWV-verzekeringsarts heeft mijn medische situatie onjuist beoordeeld.
   Mijn behandelend orthopeed geeft aan dat ik functioneel beperkt ben
   in staand/loopvermogen en dit niet conform FML is verwerkt.

2. Het arbeidsongeschiktheidspercentage van [...]% is te laag vastgesteld.

VERZOEK:
Ik verzoek u het besluit te herroepen en mij alsnog een WIA-uitkering
toe te kennen, dan wel een herbeoordeling door een onafhankelijke
deskundige te laten uitvoeren.

Ik verzoek te worden uitgenodigd voor een hoorzitting.

Met vriendelijke groet,
A. van der Berg

Stap 4 — Kostenraming rechtsbijstand en dwangsom

KOSTENRAMING BEZWAAR/BEROEP AHMED

Bezwaarfase (gratis, zelf doen):
  Eigen tijdsinvestering: ± 4 uur (schrijven + hoorzitting)
  Rechtsbijstand advocaat (optioneel): ± € 800-1.500 excl. BTW
  Kosten: € 0 (zelf) tot € 1.500 (met advocaat)
  Vergoeding rechtsbijstandskosten bij gegrond bezwaar: beperkt

Beroepsfase (rechtbank):
  Griffierecht particulier 2026: ca. € 50
  Rechtsbijstand: ± € 2.000-5.000
  Vergoeding bij gegrond beroep: rechtbank kent
  proceskosten toe (vaste vergoeding per handeling, Besluit proceskosten)

Dwangsom (als UWV te laat is):
  Max. dwangsom: € 1.442 (in Ahmed's voordeel als UWV te laat beslist)

Conclusie voor Ahmed:
Bezwaar zelf doen is gratis en zeker te proberen.
Bij beroep: overweeg toevoeging (gefinancierde rechtsbijstand)
als inkomen laag genoeg is (inkomensgrenzen Raad voor Rechtsbijstand).

Sla op als `VGS_bezwaar_beroep_Ahmed_WIA_2026.xlsx`.