Uitvoeringsorganisaties in de sociale zekerheid

Concepts

Wie doet wat in de sociale zekerheid?

Op niveau 4 is het niet voldoende om te weten dat UWV de WW uitvoert — je moet ook weten welke specifieke taken UWV heeft, wanneer je naar de gemeente gaat en wat het CAK of CIZ precies doet. Karin bij VGS heeft deze kennis nodig om medewerkers correct door te verwijzen.

UWV — Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen

UWV heeft vier hoofdtaken. Elk met eigen procedures.

UWV — Polisadministratie | Gegevens alle werknemers
Beheert de polisadministratie van alle werknemers in NL
Gevoed via: loonaangiften werkgevers (via Belastingdienst)
Inhoud: arbeidsverhouding, loongegevens, uren, sector
Gebruik door: Belastingdienst (IB), SVB, CBS, gemeenten, CAK, pensioenfondsen
Suwinet: netwerk waarmee instanties gegevens uitwisselen
---
UWV — Uitkeringen | Werknemersverzekeringen
ZW-uitkeringen (vangnetgroepen)
WW-uitkeringen
WIA-uitkeringen (IVA en WGA)
Wajong-uitkeringen (jonggehandicapten)
Wazo-uitkeringen (zwangerschaps- en geboorteverlof)
Toeslagenwet-aanvullingen (bij uitkering < sociaal minimum)
---
UWV — Ontslagvergunning | Via UWV-procedure
Bij ontslag wegens bedrijfseconomische redenen of langdurige AO
Werkgever vraagt ontslagvergunning aan bij UWV (a-grond en b-grond)
UWV toetst: zijn de gronden aanwezig, is herplaatsing onderzocht?
Alternatief: ontbinding via kantonrechter
---
UWV — Arbeidsmarkt | Bemiddeling en werk.nl
Werkzoekenden inschrijven en vacatures beschikbaar stellen (werk.nl)
Re-integratieondersteuning voor WIA/WW-gerechtigden
Poortwachtertoets bij langdurig verzuim (toetsen re-integratieverslag)

> EXAMTIP: UWV heeft vier rollen: polisadministratie, uitkeringen, ontslagvergunning én arbeidsmarktbemiddeling. De ontslagvergunning-rol wordt vaak vergeten. Bij bedrijfseconomisch ontslag of langdurige AO-ontslag loopt de procedure via UWV of de kantonrechter.

SVB — Sociale Verzekeringsbank

De SVB voert uitsluitend volksverzekeringen en aanverwante regelingen uit.

SVB — OVERZICHT TAKEN

Taak 1: AOW-uitkeringen
  Uitkering bij het bereiken van de AOW-leeftijd (67 jaar + x maanden, 2026)
  SVB informeert burgers proactief ± 6 maanden voor de AOW-leeftijd
  Opbouw: 2% per jaar wonen/werken in NL (max 50 jaar = 100%)
  Hoogte 2026 (alleenstaand netto): ca. € 1.413/mnd
  Hoogte 2026 (samenwonend netto per persoon): ca. € 966/mnd

Taak 2: ANW-uitkeringen
  Nabestaandenuitkering bij overlijden partner
  Voorwaarden nabestaande: <AOW-leeftijd + zorg voor kind <18 OF AO ≥45%
  Hoogte: 70% van het nettominimumloon
  SVB beoordeelt de aanvraag

Taak 3: AKW — Kinderbijslag
  Per kwartaal uitkeren
  2026-bedragen (per kind per kwartaal):
    0-5 jaar:  ca. € 278
    6-11 jaar: ca. € 338
    12-17 jaar: ca. € 397
  Geen inkomenseis

Taak 4: Vrijwillige volksverzekeringen bij emigratie
  Nederlanders in buitenland kunnen vrijwillig AOW en ANW blijven opbouwen
  Premie betalen aan SVB

Taak 5: Aio (aanvullende inkomensondersteuning ouderen)
  Als AOW-uitkering onder sociaal minimum valt → SVB vult aan

Gemeenten — Participatiewet en WMO

Gemeenten voeren de sociale voorzieningen uit. Elke gemeente heeft daarin eigen beleidsvrijheid.

GEMEENTEN — SOCIAALDOMEIN TAKEN

Participatiewet:
  Bijstandsuitkering voor wie geen inkomen heeft en niet voor WW/WIA kwalificeert
  Voorwaarden: ingezetene NL, niet genoeg vermogen, actief meewerken re-integratie
  Hoogte: sociaal minimum (zie normbedragen)
  Bijzondere bijstand: onverwachte kosten (gemeente beoordeelt individueel)
  Re-integratiemiddelen: gemeente kan trajecten, loonsubsidies, detachering aanbieden
  Handhaving: fraudeonderzoek, terugvordering te veel betaalde bijstand

IOAW:
  Voor werkloze werknemers ≥ 60 jaar na uitputten WW-recht
  Aanvraag bij gemeente
  Geen vermogenstoets (anders dan bijstand)

IOAZ:
  Voor ex-zelfstandigen ≥ 55 jaar die bedrijf moesten beëindigen
  Aanvraag bij gemeente

WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning):
  Hulp bij huishouden, begeleiding, dagbesteding, woonaanpassingen
  Gemeentelijk beleid: elk gemeente stelt eigen prioriteiten
  Eigen bijdrage: abonnementstarief (ca. € 20,60 per 4 weken)
  Aanvraag bij gemeentelijk loket

WSW / beschut werk:
  Beschut werk voor mensen die door beperking niet bij reguliere werkgever terecht kunnen
  Gemeente organiseert en financiert

Belastingdienst — premies en toeslagen

BELASTINGDIENST — TWEE ROLLEN IN SOCIALE ZEKERHEID

Rol 1: Premies innen via loonaangifte
  Werkgevers dienen maandelijks loonaangifte in bij Belastingdienst
  Belastingdienst int: loonheffingen (LB/PVV), premies werknemersverzekeringen
    (AWf, Aof, Whk via sectorpremie)
  Belastingdienst stuurt gegevens door naar UWV (polisadministratie)
  Karin bij VGS doet elke maand aangifte; die gegevens stromen naar UWV

Rol 2: Belastingdienst/Toeslagen — inkomensafhankelijke regelingen
  Zorgtoeslag, huurtoeslag, kinderopvangtoeslag, kindgebonden budget
  Uitbetaling: maandelijks voorschot op basis van geschat inkomen
  Definitieve vaststelling na afloop kalenderjaar (via IB-aangifte)
  Risico: te hoog voorschot → terugbetaling (toeslagenproblematiek)
  Aanvragen via toeslagen.nl met DigiD

CAK en CIZ — zorgspecifieke instanties

CAK — CENTRAAL ADMINISTRATIE KANTOOR

Taak: berekenen en innen eigen bijdragen voor Wlz en WMO
  Wlz-eigen bijdrage: laag tarief (eerste 4 maanden) en hoog tarief (daarna)
    Hoog tarief: afhankelijk van inkomen en vermogen (CAK berekent dit)
    Gegevens vanuit polisadministratie UWV en Belastingdienst
  WMO-eigen bijdrage: abonnementstarief (CAK int dit)

Werkwijze:
  CAK ontvangt gegevens van gemeente (WMO-indicatie) of zorgkantoor (Wlz-indicatie)
  CAK berekent eigen bijdrage en stuurt factuur aan zorgvrager
  Bij bezwaar: bezwaar indienen bij CAK (Awb-procedure)

CIZ — CENTRUM INDICATIESTELLING ZORG

Taak: indicatiestelling voor de Wet langdurige zorg
  Onafhankelijke overheidsinstantie
  Stelt vast: heeft iemand recht op Wlz-zorg? En zo ja, welk zorgprofiel?
  Zorgprofiel bepaalt: hoeveel zorg, welk type instelling, pgb-hoogte
  Bezwaar tegen CIZ-besluit: bezwaar bij CIZ, daarna beroep rechtbank

Belang: zonder CIZ-indicatie geen toegang tot verpleeghuiszorg of andere Wlz-zorg

> EXAMTIP: CAK int de eigen bijdragen voor Wlz en WMO. CIZ geeft de indicatie af voor Wlz-zorg. Dit zijn twee aparte instanties met aparte taken. Een veelgemaakte fout: studenten denken dat het CIZ ook de eigen bijdrage berekent — dat doet het CAK.

Overzicht situatie → uitvoeringsorgaan → actie

SITUATIE → UITVOERINGSORGAAN → ACTIE

Situatie                           | Orgaan       | Actie
-----------------------------------|--------------|----------------------------------
Ziek (werkgever betaalt door)      | VGS/bedrijfsarts| Ziekmelding, bedrijfsarts
Ziek na einde contract (vangnet)   | UWV          | ZW-aanvraag UWV
WW-aanvraag                        | UWV          | Inschrijven werk.nl + aanvraag
WIA-aanvraag (na 104 wkn)         | UWV          | Werknemer dient in bij UWV
Ontslagvergunning (econ./AO)       | UWV of Kanton| Vergunning aanvragen UWV
Bijstand (geen inkomen, geen WW)   | Gemeente     | Aanvraag bij gemeentelijk loket
IOAW (oud werkloze ≥60)           | Gemeente     | Aanvraag bij gemeente
WMO (hulp thuis)                  | Gemeente     | Aanvraag WMO bij gemeente
AOW-leeftijd bereikt              | SVB          | SVB informeert proactief
ANW (partner overleden)            | SVB          | Aanvraag SVB.nl
AKW (kinderbijslag)               | SVB          | Aanvraag via SVB
Wlz-indicatie nodig               | CIZ          | Aanvraag ciz.nl
Wlz-eigen bijdrage                | CAK          | CAK berekent automatisch
WMO-eigen bijdrage                | CAK          | CAK factureert na WMO-besluit
Zorgtoeslag aanvragen             | Belastingdienst/Toeslagen| toeslagen.nl
Premies afdragen                  | Belastingdienst| Loonaangifte maandelijks
Bezwaar tegen WW/WIA-besluit      | UWV (bezwaar)| Bezwaarschrift naar UWV
Hoger beroep sociale zekerheid    | CRvB         | Via rechtbank → CRvB

Suwinet: gegevensuitwisseling

SUWINET

Suwinet is het digitale netwerk dat instanties in het sociaal domein
verbindt: UWV, gemeenten, Belastingdienst, SVB, CAK, pensioenfondsen.

Doel: informatie delen om fraude te voorkomen en dienstverlening te verbeteren
Bijv.: gemeente kan via Suwinet zien of iemand al een WW-uitkering heeft
       voor ze bijstand toekennen

Privacy:
  Toegang tot Suwinet is strikt gereguleerd (Wet SUWI)
  Instanties mogen alleen gegevens raadplegen voor eigen taakuitoefening
  Logging: wie heeft wanneer welke gegevens ingezien?
  Overtreding: privacywet (AVG) en Wet SUWI — boetes mogelijk

Missie

STORY: Karin maakt een "wegwijzer sociale zekerheid" voor alle VGS-medewerkers. De wegwijzer helpt medewerkers snel te zien bij welke instantie ze moeten zijn in welke situatie. Ze bouwt dit als een interactieve Excel-tool.

Stap 1 — Inventariseer de situaties per medewerker

SITUATIES VGS MEDEWERKERS — 2026

Ahmed      | Accountmanager, 43 jaar     | WIA-aanvraag loopt
Marloes    | Administratie, 38 jaar      | Zwanger, binnenkort WAZO
Jurgen     | Magazijn, oproep, 29 jaar   | Contract niet verlengd
Fatima     | HR, 35 jaar                 | Re-integratie na WIA
Thomas     | Stagiair, 21 jaar           | Stagevergoeding
Noor       | Klantenservice, 31 jaar     | Vraagt huurtoeslag aan
Bas        | Bezorging, 18 jaar          | Bijbaan, vraagt AKW voor kind
Roos       | Controller/DGA, 45 jaar     | Geen uitkeringsrecht (DGA >5%)

Stap 2 — Koppel instanties aan situaties

WEGWIJZER VGS MEDEWERKERS → INSTANTIE → ACTIE

Medewerker | Situatie             | Regeling      | Instantie    | Actie
-----------|----------------------|---------------|--------------|------------------
Ahmed      | WIA-aanvraag        | WIA           | UWV          | Aanvraag ingediend mnd 21
Marloes    | Zwangerschapsverlof | WAZO          | UWV via VGS  | Verlof aanmelden VGS/UWV
Jurgen     | Werkloos geworden   | WW            | UWV          | Inschrijven werk.nl
Fatima     | Re-integratie WIA   | WIA/no-risk   | UWV + VGS    | Re-integratieplan + UWV
Thomas     | Stagiair            | Alleen ZW     | VGS/UWV     | Ziekmelden bij VGS
Noor       | Hoge huurkosten     | Huurtoeslag   | Belastingdienst| toeslagen.nl/DigiD
Bas        | Kind gekregen       | AKW           | SVB          | Aanvraag svb.nl
Roos (DGA) | Ziek geworden      | Geen ZW/WIA   | Eigen AVV   | Particuliere AOV

Stap 3 — Maak de interactieve Excel-wegwijzer

EXCEL INTERACTIEVE WEGWIJZER

Tabblad "Wegwijzer":

Invulveld A (naam medewerker — dropdown of vrij tekst): cel B3
Invulveld B (situatie — dropdown 20 situaties): cel B5

SITUATIELIJST (dropdown):
1. Ziek (werkgever betaalt door)
2. Ziek na einde contract
3. Langdurig ziek (>2 jaar, WIA)
4. Werkloos (WW)
5. Werkloos, WW uitgeput (<60)
6. Werkloos, WW uitgeput (≥60)
7. Zwanger/bevallen (Wazo)
8. Kind gekregen (AKW)
9. Partner overleden (ANW)
10. AOW-leeftijd bereikt
11. Hulp bij huishouden nodig (WMO)
12. Intensieve zorg nodig (Wlz)
13. Eigen bijdrage Wlz
14. Eigen bijdrage WMO
15. Indicatie Wlz nodig
16. Zorgtoeslag aanvragen
17. Huurtoeslag aanvragen
18. Kinderopvangtoeslag aanvragen
19. Bezwaar beslissing UWV
20. Bijstand aanvragen

Resultaten (automatisch via VERT.ZOEKEN op situatietabel):
Cel B7: Toepasselijke regeling
Cel B9: Uitvoerende instantie
Cel B11: Te ondernemen actie
Cel B13: Website/telefoonnummer instantie

Stap 4 — Voeg de contactgegevens toe

CONTACTGEGEVENS INSTANTIES (voor wegwijzer)

UWV:
  Telefoon: 0900-9294 (€ 0,045/min)
  Website: uwv.nl / werk.nl
  Portaal werkgever: uwv.nl/werkgevers

SVB:
  Telefoon: 1-7-6 (1 euro per gesprek)
  Website: svb.nl

Belastingdienst/Toeslagen:
  Telefoon: 0800-0543 (gratis)
  Website: toeslagen.nl

CAK:
  Telefoon: 0800-228 357 (gratis)
  Website: cak.nl

CIZ:
  Telefoon: 088 789 10 00
  Website: ciz.nl

Gemeente (sociaal loket):
  Telefoon: 14-[gemeentenummer] (bijv. 14-033 voor Amersfoort)
  Website: [gemeente.nl]/loket-sociaal

Sla op als `VGS_wegwijzer_uitvoeringsorganisaties_2026.xlsx`.