Verzekeringsplicht werknemersverzekeringen

Concepts

Wie is verzekerd voor de werknemersverzekeringen?

Niet iedereen die bij VGS werkt, is automatisch voor alle werknemersverzekeringen verzekerd. De wet maakt onderscheid tussen een echte dienstbetrekking, een fictieve dienstbetrekking en gevallen die expliciet zijn uitgesloten. Karin moet dit kennen om te bepalen welke premies ze voor welke medewerkers moet afdragen.

De echte dienstbetrekking (art. 7:610 BW)

ECHTE DIENSTBETREKKING — DRIE ELEMENTEN

Een arbeidsovereenkomst bestaat als er sprake is van:
1. Persoonlijke arbeid: de werknemer moet het werk zelf verrichten
   (geen mogelijkheid om iemand anders te sturen)
2. Loon: er is een tegenprestatie in geld (of geldswaarde)
3. Gezagsverhouding: de werkgever heeft het recht opdrachten te geven
   en de werknemer is verplicht die op te volgen

Gevolg echte dienstbetrekking:
Werknemer is verzekerd voor ALLE werknemersverzekeringen:
ZW, WIA, WW (en via loonheffing: AOW, ANW, Wlz, Zvw)

Fictieve dienstbetrekking (art. 4 en 5 ZW/WW/WIA)

Soms is er formeel geen arbeidsovereenkomst, maar toch verzekeringsplicht. Dat is de fictieve dienstbetrekking.

Thuiswerkers (art. 4 lid 1 sub e) | Fictief verzekerd
Werkt thuis, werkt voor één opdrachtgever, geen eigen bedrijf
Voldoet niet aan alle vereisten echte dienstbetrekking
maar wordt toch als werknemer behandeld
Verzekerd: ZW, WIA, WW
---
Aannemers van werk (art. 4 lid 1 sub c) | Fictief verzekerd
Voert werk uit op persoonlijke titel voor een opdrachtgever
waarbij de tegenprestatie ≥ 40% van de kostenprijs
Bijv.: klussenbedrijf dat voor één opdrachtgever werkt
Aandachtspunt: DBA-wetgeving (schijnzelfstandigheid)
---
Stagiaires (art. 4 lid 1 sub g) | Gedeeltelijk fictief
Met reële beloning: alle werknemersverzekeringen (echte DB)
Met stagevergoeding (< gebruikelijk loon): alleen ZW (fictief)
Zonder vergoeding: NIET verzekerd
---
Commissarissen (art. 4 lid 1 sub j) | Fictief verzekerd
Commissarislid bij NV of BV
Honorarium vormt loon voor loonheffing
Fictieve dienstbetrekking voor ZW en WIA
(NIET voor WW — commissaris kan niet "werkloos" worden)

> EXAMTIP: De fictieve dienstbetrekking vult de echte dienstbetrekking aan. De wet noemt specifieke categorieën die toch als werknemer worden behandeld voor de verzekeringsplicht, ook zonder arbeidsovereenkomst. Stagiaires met alleen een stagevergoeding zijn maar voor de ZW verzekerd — niet voor WIA en WW.

Uitsluitingen van de verzekeringsplicht

Bepaalde groepen zijn expliciet uitgesloten, zelfs als er formeel een arbeidsovereenkomst is.

UITSLUITINGEN WERKNEMERSVERZEKERINGEN

1. DGA met meerderheid van aandelen (art. 6 lid 1 sub d ZW):
   Directeur-grootaandeelhouder met >50% aandelen in eigen BV
   (of met partner: >50% samen) — NIET verzekerd voor ZW, WW, WIA
   Reden: geen echte gezagsverhouding (hij is zijn eigen baas)
   Wél verzekerd: Zvw (iedereen)
   Wél verzekerd: volksverzekeringen (AOW, ANW, Wlz via IB)
   DGA moet zelf voorziening treffen (AOV, lijfrente, eigen reserves)

   MAAR: DGA met <50% aandelen (minderheidsbelang) → WEL verzekerd
   Uitzondering: als DGA samen met familieleden >50% heeft → ook dan uitgesloten

2. AOW-gerechtigden (art. 6 lid 1 sub b WW):
   Werknemer die de AOW-leeftijd heeft bereikt: NIET meer verzekerd voor WW
   Reden: AOW vervangt het inkomen bij "werkloosheid"
   WIA: verminderde verzekeringsplicht (lagere premie, lager recht)
   ZW: wél nog verzekerd

3. Bepaalde buitenlandse werknemers:
   Gedetacheerde werknemers uit EU-land: verzekerd in het land van herkomst
   (EG-verordening 883/2004 — coördinatie sociale zekerheid)
   A1-verklaring: bewijs dat iemand in een ander EU-land verzekerd is

4. Vrijwilligers (geen loon):
   Geen arbeidsovereenkomst, geen loon → geen verzekeringsplicht
   Vrijwilligersvergoeding tot € 210/mnd (2026): belastingvrij en geen SV-plicht

DGA: verdieping op niveau 4

Op niveau 4 moet je de DGA-regels nauwkeurig kennen, inclusief de uitzonderingen.

DGA-VERZEKERINGSPLICHT — GEDETAILLEERD

Hoofdregel:
DGA is NIET verzekerd voor WW en WIA als hij/zij:
- Meer dan 50% van de aandelen bezit (enig aandeelhouder of meerderheid)
- En daardoor zijn eigen ontslag kan tegenhouden

Bijzondere situaties:

Situatie 1: DGA met 100% aandelen
  Geen verzekeringsplicht WW/WIA (meerderheidsaandeelhouder)

Situatie 2: DGA met 40% aandelen (minderheidsbelang)
  WEL verzekerd: hij kan zijn ontslag niet tegenhouden (andere aandeelhouders
  bepalen samen de meerderheid)

Situatie 3: Twee DGA's elk 50%
  NIET verzekerd: samen bepalen ze het beleid (geen echte gezagsverhouding)

Situatie 4: Drie DGA's elk 33,3%
  WEL verzekerd: elk van hen kan afzonderlijk worden ontslagen door de andere
  twee (geen meerderheid). De DGA's zijn echte werknemers van de BV.

Situatie 5: DGA + family-shareholders (fiscaal partner/bloed)
  Als DGA 40% heeft maar zijn partner 20%: samen 60% → niet verzekerd
  Familierechtelijk verwante aandeelhouders worden bij elkaar opgeteld

Situatie 6: DGA bereikt AOW-leeftijd
  WW: niet meer verzekerd (was al zo voor DGA + nu ook AOW-leeftijdsregel)
  ZW: wél verzekerd
  WIA: beperkt recht

Sectorindeling en premiedifferentiatie Whk

De Whk-premie (Werkhervattingskas — financiert ZW-vangnet en WGA) is gedifferentieerd. Hoe hoger het uitkeringsrisico in de sector, hoe hoger de premie.

SECTORINDELING EN WHK-PREMIE

Hoe werkt de sectorindeling?
  Elke werkgever valt in een sector (door Belastingdienst vastgesteld)
  Sector bepaalt de sectorpremie (ZW-vangnetpremie)
  VGS valt waarschijnlijk in sector Groothandel I of IT-sector

Soorten Whk-premie:
  1. Sectorpremie (kleine werkgevers):
     Werkgevers met kleine loonsom betalen alleen sectorpremie
     Premie = gemiddeld ziekteverzuim in de sector
     Eigen verzuim heeft beperkte invloed

  2. Individuele premie (grote werkgevers):
     Werkgevers met grote loonsom betalen premie op basis van
     eigen instroomrisico (hoeveel ex-WN ontvangen ZW/WGA?)
     Hoe meer schade: hoe hoger de premie (premiedifferentiatie)

  3. Vaste premie voor kleine werkgevers (onder drempelwaarde):
     Werkgevers met loonsom onder een drempel: vaste sectorpremie
     (VGS met 8 medewerkers: waarschijnlijk kleine werkgever)

Instroomrisico:
  Als een ex-medewerker van VGS ZW of WGA ontvangt:
  → UWV registreert dit als "instroom" bij VGS als voormalig werkgever
  → Na 2 jaar: dit werkt door in de Whk-premie van VGS
  Kleine werkgever (VGS): effect is gemiddeld over de sector
  Grote werkgever: sterk individueel effect

> EXAMTIP: De Whk-premie is gedifferentieerd naar instroomrisico. Kleine werkgevers (zoals VGS) betalen een sectorpremie gebaseerd op het gemiddelde verzuim in hun sector. Grote werkgevers betalen een individuele premie die stijgt als meer oud-werknemers een ZW- of WGA-uitkering ontvangen.

Premiedifferentiatie WW (AWf)

PREMIEDIFFERENTIATIE AWF — WW-PREMIE

Lage AWf-premie (2,64% in 2026):
  Vaste arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd
  Schriftelijk vastgelegd (mondeling geldt niet!)
  Niet op oproepbasis

Hoge AWf-premie (7,64% in 2026):
  Tijdelijk contract (bepaalde tijd)
  Oproepcontract (nulurencontract, min-maxcontract)
  Uitzendkrachten
  Geen schriftelijk contract (ook al is het bedoeld als vast)

Herziening naar hoge premie:
  Werkgever moet met terugwerkende kracht hoge premie betalen als:
  - Medewerker in het jaar meer dan 30% overwerk heeft gewerkt
    (hoge premie dan alsnog van toepassing — ontwijkingsregel)
  - Contract niet voldoet aan de vaste-contractsdefinitie

VGS-implicatie:
  Ahmed (vast contract, schriftelijk): lage AWf-premie
  Jurgen (nulurencontract): hoge AWf-premie
  Roos (DGA >50%): geen AWf-premie (niet verzekerd voor WW)

Missie

STORY: Karin wil voor alle VGS-medewerkers de verzekeringsplicht in kaart brengen en controleren welke AWf-premie (laag/hoog) van toepassing is. Ze maakt een verzekeringscheck en een premieoverzicht in Excel.

Stap 1 — Stel de medewerkerssituaties vast

MEDEWERKERS VGS EN RELEVANTE KENMERKEN (2026)

Medewerker | Functie          | Contract          | Bijzonderheid
-----------|------------------|-------------------|-----------------------------
Ahmed      | Accountmanager   | Vast (onbep. tijd)| Gewone WN
Marloes    | Administratie    | Vast deeltijd     | Gewone WN
Jurgen     | Magazijn         | Nulurencontract   | Oproepkracht
Fatima     | HR               | Vast (na re-int.) | WIA/no-risk polis actief
Thomas     | Stage            | Stagevergoeding   | Fictieve DB alleen ZW
Noor       | Klantenservice   | Vast              | Gewone WN
Bas        | Bezorging        | Bepaalde tijd 6mnd| Flex
Roos       | Controller/DGA   | Arbeidsovereenkomst| 60% aandelen → DGA >50%

Stap 2 — Verzekeringscheck per medewerker

VERZEKERINGSCHECK VGS 2026

Medewerker | ZW | WIA | WW | AWf-premie | Bijzonderheid
-----------|----|----|-----|------------|--------------------------------
Ahmed      | ✓  | ✓  | ✓  | LAAG       | Vast schriftelijk contract
Marloes    | ✓  | ✓  | ✓  | LAAG       | Vast schriftelijk contract
Jurgen     | ✓  | ✓  | ✓  | HOOG       | Nulurencontract = oproep = flex
Fatima     | ✓  | ✓  | ✓  | LAAG       | Vast (no-risk polis actief)
Thomas     | ✓  | ✗  | ✗  | n.v.t.     | Stagevergoeding → alleen ZW
Noor       | ✓  | ✓  | ✓  | LAAG       | Vast schriftelijk contract
Bas        | ✓  | ✓  | ✓  | HOOG       | Bepaalde tijd = flex
Roos (DGA) | ✓  | ✗  | ✗  | Geen AWf   | DGA >50% → geen WIA/WW

Stap 3 — Bereken de AWf-premieverschillen

AWF-PREMIEBEREKENING VGS 2026

Medewerker | Jaarsalaris | AWf% | AWf per jaar | Verschil tov laag%
-----------|-------------|------|-------------|--------------------
Ahmed      | € 38.880    | 2,64%| €  1.026    | € 0 (laag)
Marloes    | € 28.512    | 2,64%| €    753    | € 0 (laag)
Jurgen     | € 29.160    | 7,64%| €  2.228    | +€ 1.456 vs laag
Fatima     | € 33.696    | 2,64%| €    889    | € 0 (laag)
Thomas     | € 8.000*    | n.v.t| €      0    | n.v.t. (fictief DB)
Noor       | € 31.104    | 2,64%| €    821    | € 0 (laag)
Bas        | € 24.624    | 7,64%| €  1.881    | +€ 1.239 vs laag
Roos (DGA) | € 64.800    | geen | €      0    | n.v.t. (geen WW)

Totale extra AWf-kosten flex vs vast (Jurgen + Bas): € 1.456 + € 1.239 = € 2.695
* Thomas: geschatte stagevergoeding

Stap 4 — Advies aan directie VGS

ADVIES KARIN AAN DIRECTEUR VGS

Bevinding:
  VGS betaalt voor Jurgen en Bas de hoge AWf-premie (7,64% i.p.v. 2,64%)
  Dit kost VGS jaarlijks ca. € 2.695 extra aan WW-premies

Overweging omzetting Jurgen naar vast contract:
  Premieverschil per jaar: € 1.456
  Voordelen vast contract:
    - Lage AWf-premie (besparing € 1.456/jaar)
    - Minder verloop en inwerkkosten
    - Grotere loyaliteit medewerker

  Nadelen vast contract:
    - Werkgever kan niet meer flexibel urenvolume aanpassen
    - Ontslagkosten bij toekomstig ontslag (transitievergoeding)
    - Loondoorbetalingsverplichting bij ziekte (2 jaar)

  Break-even: wanneer zijn de vaste contractvoordelen groter dan de flexvoordelen?
  (zie Excel-berekening)

  Aanbeveling: voor structurele functies (Jurgen werkt al 2 jaar bij VGS):
  overweeg vast contract. Voor seizoenswerk (Bas): flex blijft zinvol.

Sla op als `VGS_verzekeringsplicht_AWf_check_2026.xlsx`.