Wat er meeklinkt

Concepts

De mail van Nadia bestond uit één regel, en Majorieke had hem zeker tien keer gelezen.

*Kun je de gegevens van de nieuwe medewerkers vandaag nog aanleveren? Het is al de derde keer dat ik erom vraag.*

Er stond niets onaardigs in. Geen scheldwoord, geen verwijt dat hardop verwijt heette. En toch had Majorieke de hele middag een knoop in haar maag. Ze had het gevoel dat ze op haar vingers was getikt, en ze wist niet precies waarom.

"Lees eens voor," zei Willem, toen ze hem de mail liet zien.

Ze las hem voor. Willem luisterde, knikte, en zei: "Vorige keer keken we naar twee kanten van een boodschap. De inhoud, dat was het zakelijke aspect. En wat je over jezelf laat zien, het expressieve aspect. Maar er zijn er vier. En de twee die we nu pakken, dat zijn precies de twee die jou de hele middag dwarszitten."

Hij pakte de mail erbij.

"De derde kant gaat niet over de feiten, en niet over Nadia zelf," zei Willem. "Hij gaat over de verhouding tussen jullie twee. Hoe ziet zij jou? Hoe denkt ze dat jullie tot elkaar staan? Dat noemen we het **relationele aspect**. Het zegt iets over de band tussen de zender en de ontvanger." Hij wees naar de zin. "Hoor je het hier? 'Het is al de derde keer dat ik erom vraag.' Dat zinnetje gaat niet over de gegevens. Het zegt iets over jullie verhouding: ik moet jou achter de broek zitten, jij laat dingen liggen. Dat is wat er bij jou binnenkwam. Niet de vraag, maar de positie waarin ze je zette."

Majorieke knikte langzaam. Daar zat het 'm in. Ze had zich klein gevoeld, en niet door de woorden zelf.

"En de vierde kant?" vroeg ze.

"De vierde kant is misschien wel de belangrijkste," zei Willem, "want het is de kant die vaak verstopt zit. Dat is wat de ander van jou wíl. Wat moet jij doen, na deze boodschap? Dat noemen we het **appellerende aspect**." Hij zocht even naar de goede woorden. "Appel is een oud woord voor een oproep. Denk aan iemand die je om hulp vraagt, of een buurman die aanbelt of je even kunt helpen tillen. Dat is een appel: een beroep dat iemand op je doet." Hij tikte op de mail. "Nadia's appel is duidelijk: lever die gegevens vandaag nog aan. Dat is het eigenlijke doel van de mail. Alleen heeft ze het zo verpakt dat het relationele aspect, dat verwijt, harder aankwam dan de oproep zelf."

Majorieke legde de mail neer en dacht erover na. Vier kanten. De inhoud, wat Nadia over zichzelf liet zien, hoe ze hun verhouding neerzette, en wat ze van Majorieke wilde. Alles in één regel van twintig woorden.

"Doe het eens andersom," zei Willem. "Stel jij moest Nadia hetzelfde vragen. Hoe zou jij het schrijven?"

Majorieke dacht na, en zei toen: "Hoi Nadia, sorry dat dit blijft hangen. Kun je me de gegevens van de nieuwe mensen vandaag nog sturen? Dan kan ik ze meteen verwerken."

"Kijk," zei Willem. "Voel het verschil. De inhoud is gelijk, het appel is gelijk: stuur de gegevens. Maar het relationele aspect is anders. Jij zet jezelf en haar náást elkaar, samen één klus. Nadia zette zichzelf erbóven, als iemand die jou moet aansporen. Zelfde vraag. Heel andere verhouding."

Majorieke schreef de vier woorden onder elkaar in haar schrift. Zakelijk. Expressief. Relationeel. Appellerend. Vier kanten van elke zin die ze voortaan zou zeggen.

> EXAMTIP: De vier aspecten van een boodschap samen: het zakelijke aspect (de inhoud, de feiten), het expressieve aspect (wat je over jezelf laat zien), het relationele aspect (hoe je je tot de ander verhoudt) en het appellerende aspect (wat je van de ander wilt, de oproep). Een examenvraag laat je vaak een zin lezen en vraagt welk aspect erin overheerst.

Aan het eind van de middag mailde Majorieke de gegevens naar Nadia. Ze had er eerst boos op willen reageren. Maar ze begreep nu wat er was gebeurd. Nadia had het druk gehad, net als zij laatst bij Driss, en had per ongeluk het relationele aspect te scherp gezet.

Onder de gegevens schreef ze: *Hier zijn ze. Sorry dat het bleef liggen, druk hier. Volgende keer is hij sneller bij je.*

Geen verwijt terug. Alleen de vier kanten, deze keer met opzet de goede kant op.