De adviseur

Concepts

Na de ruzie bij de printer was de dag weer rustig geworden, en aan het eind ervan zei Willem iets wat Majorieke aan het denken zette.

"Weet je dat je vandaag drie keer een andere persoon was?"

Ze keek hem niet-begrijpend aan. "Ik was de hele dag mezelf."

"Qua wie je bent, ja," zei Willem. "Maar qua hoe je adviseerde, nee. Drie keer een ander petje. Je deed het vanzelf, en dat is knap. Maar als je het herkent, kun je het ook met opzet kiezen." Hij ging zitten. "Er zijn drie rollen die je als adviseur kunt aannemen. En jij wisselde er vandaag tussen zonder het te merken."

Hij begon met de ochtend.

"Vanmorgen kwam Sanne weer langs," zei Willem. "Twijfelend, onzeker, ze wist niet goed wat ze wilde. En wat deed jij? Je gaf haar geen kant-en-klaar antwoord. Je stelde vragen, je liet haar zelf nadenken, je hielp haar de knoop ontwarren. Aan het eind had zíj de oplossing bedacht, niet jij." Willem tikte op tafel. "Dat is de rol van de **coach**, ook wel de begeleider. Je geeft geen antwoord, je helpt de ander zélf het antwoord vinden. Dat doe je als iemand het eigenlijk wel kan, maar even vastzit."

Majorieke knikte. Zo had het gevoeld. Ze had Sanne niet zozeer geholpen als wel een beetje meegelopen.

"Dan de middag," zei Willem. "Alex kwam langs met die plannen voor het nieuwe jaar. Hij wilde geen les van je en hij wilde ook niet dat je het overnam. Hij wilde meedenken. Jij bracht jouw kennis in, hij de zijne, en samen kwamen jullie verder dan ieder apart." Hij wees. "Dat is de rol van de **partner**. Je staat naast de ander, gelijkwaardig, en je denkt samen. Niet jij die het weet en hij die luistert, maar twee mensen die het samen uitpuzzelen."

"En de derde?" vroeg Majorieke.

"De derde was vanmiddag laat," zei Willem. "Die vraag van de Belastingdienst over de aanlevering. Daar twijfelde je niet, daar liet je niemand zelf nadenken, daar dacht je niet samen. Daar wíst je het. Je zei: zo zit het, dit is de regel, dit is wat we doen." Hij glimlachte. "Dat is de rol van de **expert**. Je hebt de kennis die de ander niet heeft, en je geeft gewoon het juiste antwoord. Geen begeleiden, geen samen puzzelen. Jij weet het, en je zegt het."

Majorieke liet de drie rollen op zich inwerken. Coach, partner, expert. Bij Sanne de coach, die liet nadenken. Bij Alex de partner, die meedacht. Bij de Belastingdienst de expert, die het wist. Het deed haar denken aan Nadia, die op één dag wel vier mensen in één leek, van strateeg tot kampioen tot administratief regelaar, zonder erbij stil te staan welke pet ze ophad. Blijkbaar deed iedereen het, dat wisselen, en kon je het na verloop van tijd zien aankomen bij jezelf.

"Maar hoe weet je welke je moet pakken?" vroeg ze. "Ik deed het vandaag op gevoel."

"Het zit hem in wat de ander nodig heeft," zei Willem. "Kan iemand het eigenlijk zelf, maar zit hij vast? Dan coach je, dan begeleid je. Weten jullie het allebei een beetje en moet het samen? Dan ben je partner. Heeft de ander de kennis gewoon niet, en moet er een helder antwoord komen? Dan ben je expert." Hij dronk zijn thee leeg. "De kunst is niet om altijd dezelfde rol te spelen. De kunst is om te voelen welke rol dit moment vraagt. Wie bij de Belastingdienst gaat coachen, helpt niemand. En wie bij Sanne meteen het antwoord geeft, neemt haar haar eigen oplossing af."

> EXAMTIP: De drie adviesrollen zijn coach (ook begeleider): je laat de ander zelf het antwoord vinden. Partner: je denkt gelijkwaardig samen. Expert: je hebt de kennis en geeft het antwoord. Welke rol past, hangt af van wat de ander nodig heeft. Een examenvraag schetst vaak een situatie en vraagt welke rol daarbij hoort.

Majorieke schreef de drie woorden in haar schrift, onder de vier aspecten en de soorten vragen die ze de afgelopen weken had verzameld. Coach. Partner. Expert.

Het viel haar op dat ze, toen ze twee jaar geleden begon, alleen maar invuller was geweest. Cijfers in vakjes. Nu zat er een hele bladzijde aan dingen in haar schrift waarmee ze mensen kon helpen, niet alleen hun strookjes kon maken. Ze keek ernaar en bedacht dat de stoel met de armleuningen, die Alex ooit bij haar bureau had gezet, eindelijk klopte.

Er kwamen mensen bij haar zitten. En ze wist nu, per persoon, welke pet ze opzette.