Personele Kengetallen

Module 4 — Data-analyse

Bezetting, productiviteit en loonkosten berekenen en analyseren

Concepts

Wat zijn personele kengetallen?

**Personele kengetallen** zijn cijfers waarmee je de personele situatie van een bedrijf analyseert en vergelijkt. Ze geven inzicht in hoe effectief en efficiënt het personeel werkt.

| Kengetal | Formule | Betekenis |
|----------|---------|-----------|
| Bezettingsgraad | Werkelijk aanwezig / Beschikbaar × 100% | Aanwezigheidspercentage |
| Productiviteit | Output / Input | Opbrengst per eenheid arbeid |
| Loonkostenquote | Loonkosten / Omzet × 100% | Aandeel loon in omzet |
| Omzet per medewerker | Omzet / Aantal medewerkers | Productiviteit in € |

Bezetting

De **bezettingsgraad** geeft aan welk percentage van de beschikbare arbeidscapaciteit werkelijk wordt ingezet.

Bezettingsgraad (%) = (Werkelijk aanwezige uren / Beschikbare uren) × 100%

**Voorbeeld:** Van Ginkel heeft 8 medewerkers. Elke medewerker werkt 40 uur per week. In een bepaalde week zijn er 32 uren uitgevallen door ziekte.

Beschikbare uren    = 8 × 40 = 320 uur
Uitgevallen uren    = 32 uur
Werkelijk aanwezig  = 320 - 32 = 288 uur

Bezettingsgraad     = (288 / 320) × 100% = 90%

Ziekteverzuimpercentage

Ziekteverzuim (%) = (Ziekte-uren / Beschikbare uren) × 100%

Ziekteverzuim = (32 / 320) × 100% = 10%

**Voorbeeld:**

Bezettingsgraad + ziekteverzuim = 100%.

Productiviteit

**Productiviteit** meet de verhouding tussen output (wat geproduceerd/verkocht wordt) en input (arbeid of kosten).

Productiviteit per medewerker = Omzet / Aantal medewerkers

Arbeidsproductiviteit = Aantal eenheden / Aantal arbeidsuren

**Voorbeeld:** Van Ginkel heeft 8 medewerkers en een jaaromzet van €2.400.000.

Omzet per medewerker = €2.400.000 / 8 = €300.000 per medewerker per jaar

Loonkosten en loonkostenquote

De **loonkostenquote** geeft aan welk percentage van de omzet opgaat aan loonkosten.

Loonkostenquote (%) = (Totale loonkosten / Netto-omzet) × 100%

**Voorbeeld:** Van Ginkel heeft €480.000 loonkosten per jaar bij een omzet van €2.400.000.

Loonkostenquote = (€480.000 / €2.400.000) × 100% = 20%

Dit betekent: van elke €100 omzet gaat €20 naar loonkosten.

Loonkosten per eenheid product

Loonkosten per eenheid = Totale loonkosten / Aantal verkochte eenheden

> EXAMTIP: Productiviteit en loonkostenquote zijn de meest gevraagde kengetallen op het BKC-examen. Onthoud: loonkostenquote = loonkosten / omzet (niet: loonkosten / aantal medewerkers).

Indexcijfers

Soms worden kengetallen weergegeven als **indexcijfer** om vergelijking over de tijd mogelijk te maken.

Indexcijfer = (Waarde huidig jaar / Waarde basisjaar) × 100

**Voorbeeld:** Omzet per medewerker basisjaar = €250.000. Huidig jaar = €300.000.

Index = (€300.000 / €250.000) × 100 = 120

Stijging = 20% ten opzichte van het basisjaar.

Missie

STORY: Karin wil de personeelsprestaties van Van Ginkel Solutions BV analyseren over het afgelopen kwartaal. Ze heeft de volgende gegevens verzameld en vraagt jou de kengetallen te berekenen.

Stap 1 — Bezettingsgegevens Q3

Aantal medewerkers           = 8
Werkdagen in Q3              = 65 werkdagen
Dagelijkse werktijd          = 8 uur per medewerker

Totaal beschikbare uren = 8 × 65 × 8 = 4.160 uur

Ziekte-uren Q3:
  Medewerker A: 16 uur (2 dagen)
  Medewerker C: 40 uur (5 dagen)
  Overige: 0 uur
  Totaal ziekte-uren = 56 uur

Stap 2 — Bezettingsgraad en verzuim

Werkelijk aanwezige uren = 4.160 - 56 = 4.104 uur

Bezettingsgraad = (4.104 / 4.160) × 100% = 98,7%

Ziekteverzuim = (56 / 4.160) × 100% = 1,3%

Stap 3 — Productiviteit Q3

Omzet Q3                  = €610.000
Aantal medewerkers        = 8

Omzet per medewerker Q3   = €610.000 / 8 = €76.250

Op jaarbasis (×4):
  Verwachte jaaromzet/mwd = €76.250 × 4 = €305.000/jaar

Stap 4 — Loonkostenquote Q3

Totale loonkosten Q3      = €124.000

Loonkostenquote = (€124.000 / €610.000) × 100% = 20,3%

Stap 5 — Vergelijking met Q2

Kengetal             | Q2       | Q3       | Verandering
---------------------|----------|----------|------------
Omzet per mwd/kwartaal | €70.000 | €76.250  | +8,9%
Loonkostenquote      | 21,5%    | 20,3%    | -1,2%pt
Ziekteverzuim        | 3,2%     | 1,3%     | -1,9%pt

Karin concludeert: Q3 is een sterk kwartaal. De omzet per medewerker is gestegen, het verzuim gedaald en de loonkostenquote verbeterd.