Grafieken en Diagrammen

Concepts

Soorten grafieken

In BKC-examens worden vier grafiektypen gebruikt. Je moet ze kunnen aflezen én berekeningen uitvoeren op basis van de getoonde data.

| Grafiektype | Gebruiksdoel | Voorbeeld Van Ginkel |
|-------------|-------------|---------------------|
| Lijndiagram | Verloop over tijd | Omzetontwikkeling per maand |
| Staafdiagram (horizontaal) | Vergelijking van categorieën | Omzet per productgroep |
| Kolomdiagram (verticaal) | Vergelijking over perioden | Kwartaalomzet per jaar |
| Cirkeldiagram | Aandelen/verhoudingen | Kostenverhouding |

Lijndiagram aflezen

Bij een lijndiagram lees je de waarde af op de y-as bij een bepaald punt op de x-as. Bereken vervolgens veranderingen.

Absolute verandering = Waarde periode 2 - Waarde periode 1
Relatieve verandering (%) = (Absolute verandering / Waarde periode 1) × 100%

**Voorbeeld:** Omzet Van Ginkel in januari = €180.000, in februari = €216.000.

Absolute verandering  = €216.000 - €180.000 = +€36.000
Relatieve verandering = (€36.000 / €180.000) × 100% = +20%

Kolomdiagram — gestapeld vs. gegroepeerd

Bij een **gestapeld** kolomdiagram tel je de waarden per kolom bij elkaar op voor het totaal. Bij een **gegroepeerd** diagram staan categorieën naast elkaar per periode.

Totaal uit gestapelde kolom = Som van alle segmenten in die kolom
Aandeel segment = Segmentwaarde / Kolomtotaal × 100%

Cirkeldiagram

In een cirkeldiagram vertegenwoordigt elke sector een percentage van het geheel (360°).

Graden sector = Percentage × 3,6
Percentage    = (Graden / 360) × 100%

Of via waarden:
Aandeel (%) = (Waarde categorie / Totale waarde) × 100%

**Voorbeeld:** Van Ginkel's omzet bestaat uit:

• Laptops: €960.000
• Servers: €1.080.000
• Netwerkapparatuur: €360.000
• Totaal: €2.400.000

Aandeel laptops       = (€960.000 / €2.400.000) × 100% = 40%
Aandeel servers       = (€1.080.000 / €2.400.000) × 100% = 45%
Aandeel netwerk       = (€360.000 / €2.400.000) × 100% = 15%

Graden laptops        = 40% × 3,6 = 144°
Graden servers        = 45% × 3,6 = 162°
Graden netwerk        = 15% × 3,6 = 54°
Totaal                = 144° + 162° + 54° = 360° ✓

Gemiddelde berekenen uit grafiek

Gemiddelde = Som van alle waarden / Aantal perioden

**Voorbeeld:** Maandelijkse omzet Q1 (lijndiagram):

• Januari: €180.000
• Februari: €216.000
• Maart: €204.000

Gemiddelde maandomzet Q1 = (€180.000 + €216.000 + €204.000) / 3 = €200.000

> EXAMTIP: Bij grafieken op het examen kijk je altijd eerst naar: (1) wat staat er op de assen? (2) wat zijn de eenheden (€, stuks, %, duizenden)? (3) welke periode of categorie is gevraagd? Een veelgemaakte fout is de schaal vergeten te lezen.

Indexcijfer uit grafiek

Als een grafiek indexcijfers toont:

Als index basisjaar = 100 en index huidig jaar = 125:
→ Waarde is met 25% gestegen ten opzichte van basisjaar

Werkelijke waarde = Basiswaarde × (Index / 100)

Missie

STORY: Karin heeft de jaaromzetgegevens van Van Ginkel Solutions BV over 4 kwartalen klaargezet. Ze vraagt jou de data te analyseren en te presenteren in meerdere grafiekvormen, en bijbehorende berekeningen te maken.

Stap 1 — Omzetdata per kwartaal en productgroep

Omzet per kwartaal en productgroep (× €1.000):

              Q1       Q2       Q3       Q4     Totaal
Laptops     €200     €230     €220     €210     €860
Servers     €260     €270     €275     €255   €1.060
Netwerk      €80      €90      €85      €85     €340
Overig       €40      €30      €30      €40     €140
Totaal      €580     €620     €610     €590   €2.400

Stap 2 — Lijndiagram: omzetverloop totaal

Kwartaalomzet (×€1.000):
  Q1: €580 (laagste kwartaal)
  Q2: €620 (hoogste kwartaal)
  Q3: €610
  Q4: €590

Trend: stijging Q1→Q2, lichte daling Q2→Q4

Absolute stijging Q1→Q2 = €620k - €580k = +€40k
Relatieve stijging       = €40k / €580k × 100% = +6,9%

Stap 3 — Cirkeldiagram: aandelen jaaromzet per productgroep

Totale jaaromzet = €2.400.000

Laptops  : €860.000 / €2.400.000 = 35,8% → 35,8 × 3,6 = 129°
Servers  : €1.060.000 / €2.400.000 = 44,2% → 44,2 × 3,6 = 159°
Netwerk  : €340.000 / €2.400.000 = 14,2% → 14,2 × 3,6 = 51°
Overig   : €140.000 / €2.400.000 = 5,8%  → 5,8 × 3,6 = 21°
Totaal   = 360° ✓

Stap 4 — Productiviteitsindex

Basisjaar (vorig jaar) omzet per medewerker = €280.000
Huidig jaar omzet per medewerker = €2.400.000 / 8 = €300.000

Index productiviteit = (€300.000 / €280.000) × 100 = 107,1

De arbeidsproductiviteit is met 7,1% gestegen ten opzichte van het basisjaar.

Stap 5 — Conclusie voor Karin

- Servers zijn de grootste omzetcategorie (44,2%)
- Q2 was het beste kwartaal (+6,9% t.o.v. Q1)
- Productiviteit per medewerker stijgt (+7,1%)
- Q4 vertoont lichte daling t.o.v. Q3: reden onderzoeken