"Voorwaardelijke opmaak"
"Module 12 · Slimme formules"
"Cellen die zichzelf kleuren zodat problemen opvallen"
Concepts
Welkom terug — en wat we vandaag doen
Fijn dat je er weer bent. Dit is de derde les van Module 12. In ch12a leerde je de functie **ALS**: een cel die zelf een beslissing neemt. In ch12b leerde je **X.ZOEKEN**: een cel die zelf iets opzoekt in een lijst. Twee keer liet je Excel het denkwerk doen.
Vandaag voegen we daar iets aan toe wat je administratie nóg overzichtelijker maakt: **voorwaardelijke opmaak**. Het verschil met de vorige twee lessen is leuk. ALS en X.ZOEKEN veranderen de **inhoud** van een cel — er komt een andere waarde in te staan. Voorwaardelijke opmaak verandert niets aan de inhoud, maar aan de **kleur en het uiterlijk**. De getallen blijven gewoon staan; ze krijgen alleen automatisch een kleurtje op basis van hun waarde.
Karin schuift een uitdraai van het debiteurenoverzicht naar je toe, met een paar regels die ze met een rode pen heeft omcirkeld. *"Kijk, dit doe ik nu met de hand: ik zoek elke maand de klanten op die te laat betalen en zet er rood omheen. Saai werk, en ik vergeet weleens een regel. Vandaag leer ik je Excel dat zélf laten doen. Jij stelt één regel in, en voortaan kleurt elke te late klant vanzelf. Verandert er een bedrag, dan past de kleur zich meteen aan. Geen pen meer nodig."*
> TIP: Voorwaardelijke opmaak verandert niet de inhoud van een cel, maar het uiterlijk — de kleur, het lettertype, de achtergrond. De waarde blijft staan; alleen de opmaak reageert automatisch op die waarde.
---
Wat het is — het idee van een rode cel
Stel je het simpelste voorbeeld voor. Je hebt een kolom met saldi. Sommige zijn positief, sommige negatief. Een negatief saldo is een waarschuwing: er staat geld in de min. Dat wil je meteen zien.
Zonder voorwaardelijke opmaak loop je de hele kolom langs en kleur je de min-getallen met de hand rood. Werkt prima — tot er een bedrag verandert. Dan klopt de kleur niet meer en moet je opnieuw kijken.
Met voorwaardelijke opmaak geef je Excel één keer een **regel**: *"is de waarde in deze cel kleiner dan nul, kleur de cel dan rood."* Vanaf dat moment bewaakt Excel die kolom voor je. Wordt een saldo negatief, dan wordt de cel vanzelf rood. Wordt hij weer positief, dan verdwijnt het rood vanzelf. Jij hoeft niets meer te doen.
ZONDER opmaak MET voorwaardelijke opmaak
Saldo Saldo
┌──────────┐ ┌──────────┐
│ 1.200 │ │ 1.200 │
│ -350 │ ← jij moet │ -350 │ ← vanzelf ROOD
│ 800 │ zelf zoeken│ 800 │
│ -90 │ │ -90 │ ← vanzelf ROOD
└──────────┘ └──────────┘Dat is de kern: je beschrijft een **voorwaarde** (een als-dit-dan-zo regel) en koppelt daar een **opmaak** aan. Excel past die opmaak toe op elke cel die aan de voorwaarde voldoet, en houdt het bij voor je. Vandaar de naam: opmaak die afhangt van een voorwaarde.
> TIP: Onthoud de denkstap "als deze waarde ... dan deze kleur". Net als bij de functie ALS denk je in een voorwaarde — alleen is het resultaat hier geen tekst in de cel, maar een kleur óp de cel.
---
Waar je het vindt — het menu grondig
Alles zit op het tabblad **Start**, in de groep **Stijlen**, onder de knop **Voorwaardelijke opmaak**. Selecteer eerst de cellen die je wilt bewaken (bijvoorbeeld de hele saldokolom), klik dan op de knop, en er klapt een menu open. Bovenaan staan de typen regels die je het meest gebruikt:
Start → Voorwaardelijke opmaak
┌─────────────────────────────────────────┐
│ Markeringsregels voor cellen ▸ │ ← groter dan, kleiner dan...
│ Bovenste/onderste regels ▸ │ ← top 10, boven gemiddelde
│ Gegevensbalken ▸ │ ← staafje in de cel
│ Kleurenschalen ▸ │ ← van groen naar rood
│ Pictogrammensets ▸ │ ← stoplichtjes, pijltjes
│ ─────────────────────────────────────── │
│ Nieuwe regel... │ ← zelf een regel bouwen
│ Regels wissen ▸ │
│ Regels beheren... │
└─────────────────────────────────────────┘Het pijltje ▸ achter een item betekent dat er nog een submenu uitklapt. We lopen de hoofdtypen één voor één langs, telkens met een voorbeeld uit de boekhouding van Van Ginkel Solutions BV.
> TIP: De volgorde van werken is altijd hetzelfde: eerst de cellen **selecteren**, dan **Start → Voorwaardelijke opmaak**, dan het type kiezen. Selecteer je niets, dan kleurt Excel niks, want het weet niet wélke cellen het moet bewaken.
---
Type 1 — Celwaarderegels (markeringsregels)
Dit is de meest gebruikte soort, in het menu **Markeringsregels voor cellen** genoemd. Je vergelijkt elke cel met een waarde die jij opgeeft, en als hij voldoet kleurt hij. De opties spreken voor zich:
| Regel | Kleurt de cel als... | Boekhoudvoorbeeld | |---|---|---| | **Groter dan** | de waarde groter is dan jouw getal | omzetregel boven 10.000 highlighten | | **Kleiner dan** | de waarde kleiner is dan jouw getal | saldo kleiner dan 0 (negatief) → rood | | **Tussen** | de waarde tussen twee getallen ligt | bedragen tussen 500 en 1.000 | | **Gelijk aan** | de waarde precies gelijk is | een rekening met saldo precies 0 | | **Tekst die bevat** | de cel een stukje tekst bevat | klantnaam die "BV" bevat | | **Een datum** | de datum in een periode valt | facturen van vorige maand | | **Dubbele waarden** | dezelfde waarde vaker voorkomt | een factuurnummer dat dubbel staat |
Laten we het eerste, belangrijkste geval uitwerken: **negatief saldo rood**.
VOORBEELD: negatief saldo automatisch rood
1. Selecteer de saldokolom, bv. C2:C20
2. Start → Voorwaardelijke opmaak
→ Markeringsregels voor cellen → Kleiner dan...
3. In het venster: typ bij de waarde 0
4. Kies rechts de opmaak: "Lichtrode opvulling met
donkerrode tekst"
5. Klik OKVanaf nu is elke cel in C2:C20 met een waarde onder nul lichtrood. Verandert een bedrag, dan past de kleur zich direct aan. Precies wat Karin met haar rode pen deed, maar dan automatisch en zonder dat ze ooit een regel mist.
> TIP: De grens die je opgeeft hoort er níét bij. "Kleiner dan 0" kleurt -350 en -90, maar laat een saldo van precies 0 met rust. Wil je ook 0 meenemen, gebruik dan "Kleiner dan of gelijk aan" via Nieuwe regel.
---
Type 2 — Bovenste/onderste regels
Soms wil je niet vergelijken met een vast getal, maar met de rest van de lijst. Welke zijn de **grootste**? Welke zitten **boven het gemiddelde**? Dat doen de bovenste/onderste regels. Excel rekent zelf uit waar de grens ligt.
De handigste opties:
- **Bovenste 10 items** — markeert de hoogste paar waarden (je mag het aantal aanpassen, bv. de top 3).
- **Onderste 10 items** — de laagste.
- **Boven gemiddelde** — alles boven het gemiddelde van de selectie.
- **Onder gemiddelde** — alles eronder.
Een mooi boekhoudvoorbeeld: je hebt een kostenoverzicht en wilt je **drie grootste kostenposten** zien, want daar valt de meeste winst te halen.
VOORBEELD: top-3 grootste kosten highlighten
1. Selecteer de bedragkolom met alle kosten
2. Voorwaardelijke opmaak → Bovenste/onderste regels
→ Bovenste 10 items...
3. Verander in het venster het getal 10 in 3
4. Kies een opvallende kleur, bv. geel
5. OK → de drie hoogste bedragen lichten opExcel bepaalt nu zelf welke drie de hoogste zijn. Komt er een nieuwe, nog hogere kostenpost bij, dan verschuift de markering automatisch mee. Je hoeft de top-3 nooit zelf opnieuw te bepalen.
> TIP: "Bovenste 10 items" betekent niet altijd letterlijk tien — het is gewoon de standaardwaarde in het venster. Zet hem op 3, 5 of welk aantal je wilt. Hetzelfde geldt voor "Onderste 10 items".
---
Type 3 — Gegevensbalken, kleurenschalen en pictogrammen
De vorige twee typen kleuren een cel wél of níét. De volgende drie zijn anders: ze geven elke cel een beetje opmaak, in verhouding tot de andere. Ze maken van een saaie getallenkolom in één klik een soort minigrafiek.
Gegevensbalken | een staafje
Vult elke cel met een balkje
Hoe groter de waarde, hoe langer
Zo zie je verhoudingen in één blik
---
Kleurenschalen | een verloop
Verloopt van kleur naar kleur
Bv. groen (hoog) → rood (laag)
Warmtekaart over je getallen
---
Pictogrammensets | een icoon
Zet een symbooltje in de cel
Stoplichtjes, pijltjes, vinkjes
Rood/oranje/groen in één oogopslagEen **gegevensbalk** is ideaal voor een debiteurenoverzicht: zet er een op de openstaande bedragen en je ziet meteen welke klant het meeste schuldig is — de langste balk. De getallen blijven gewoon leesbaar; het balkje zit erachter.
Een **kleurenschaal** maakt van een budgetkolom een warmtekaart: hoge uitgaven rood, lage groen, en alles ertussenin een tint daartussen. Een **pictogrammenset** zet stoplichtjes neer: groen voor "prima", oranje voor "let op", rood voor "probleem".
VOORBEELD: gegevensbalk op openstaande bedragen
1. Selecteer de kolom met openstaande bedragen
2. Voorwaardelijke opmaak → Gegevensbalken
3. Kies een kleur (bv. blauw) onder "Gevulde balk"
Resultaat (het balkje zit ín de cel):
Klant Openstaand
┌──────────────┬──────────────────┐
│ De Bruin BV │ ███▌ 1.250 │
│ Jansen │ █▏ 420 │
│ Visser & Co │ ████████ 3.900 │ ← langste balk
│ Mulder │ ██▌ 980 │
└──────────────┴──────────────────┘> TIP: Gebruik gegevensbalken en kleurenschalen om **verhoudingen** te zien (wie is groot, wie klein) en celwaarderegels om **grenzen** te bewaken (wie zit fout). Twee verschillende vragen, twee verschillende gereedschappen.
---
Nog twee scherpe voorbeelden
Voordat we naar het krachtigste onderdeel gaan, nog twee gevallen die je in een administratie vaak nodig hebt.
**Voorraad onder minimum oranje.** Stel je hebt een voorraadlijst met een kolom "aantal" en je weet dat je nooit onder de 20 stuks wilt zakken. Selecteer de aantal-kolom, kies **Markeringsregels → Kleiner dan...**, typ `20` en kies een oranje opvulling. Elk artikel dat onder de 20 zakt, kleurt nu oranje als signaal om bij te bestellen.
**Budgetoverschrijding kleuren.** Je hebt een kolom "verschil" waarin staat hoeveel je boven of onder budget zit (een negatief verschil = overschrijding). Selecteer die kolom en kies **Kleiner dan 0 → rood**. Elke post die over zijn budget gaat, springt er meteen uit.
VOORRAADLIJST met "kleiner dan 20 → oranje"
Artikel Aantal
┌──────────────┬──────────┐
│ Schroeven │ 140 │
│ Pluggen │ 12 │ ← oranje: bijbestellen
│ Beugels │ 55 │
│ Ankers │ 8 │ ← oranje: bijbestellen
└──────────────┴──────────┘Zie je het patroon? Steeds dezelfde drie stappen: selecteer de kolom, kies een celwaarderegel, koppel er een kleur aan. Met dat ene recept dek je verrassend veel administratieve waarschuwingen af.
Negatief saldo | rood
Markeringsregel: Kleiner dan 0
Geld in de min
Springt er meteen uit
---
Voorraad onder minimum | oranje
Markeringsregel: Kleiner dan 20
Tijd om bij te bestellen
Signaal vóór het misgaat
---
Budgetoverschrijding | rood
Verschilkolom: Kleiner dan 0
Post gaat over zijn budget
Direct bijsturen> TIP: Kies je kleuren met betekenis en wees consequent: rood = probleem/fout, oranje = let op/bijna, groen = goed. Als je overal in je werkmap dezelfde kleurtaal gebruikt, leest iedereen je administratie in één oogopslag.
---
Het krachtigste onderdeel — een regel met een formule
Tot nu toe kleurden we steeds losse cellen op basis van hun eigen waarde. Maar vaak wil je iets anders: een hele **rij** kleuren op basis van wat er in één bepaalde kolom staat. Bijvoorbeeld: kleur de hele factuurregel rood zodra in de kolom "betaald" het woord *nee* staat. Dan zie je in één blik welke facturen nog open staan, met klant en bedrag en al.
Dat kan met **Nieuwe regel → Een formule gebruiken om te bepalen welke cellen worden opgemaakt**. Hier geef je geen vast getal op, maar een formule die `WAAR` of `ONWAAR` oplevert. Is de uitkomst `WAAR`, dan krijgt de cel de opmaak; is hij `ONWAAR`, dan niet. Dit is precies het ALS-denken uit ch12a, nu toegepast op opmaak.
Stel, je debiteurenlijst ziet er zo uit, en "betaald" staat in kolom **E**:
A B C D E
┌──────────┬───────────┬─────────┬────────────┬─────────┐
1 │ Factuur │ Klant │ Bedrag │ Vervaldat. │ Betaald │
2 │ F-101 │ De Bruin │ 1.250 │ 10-05 │ nee │
3 │ F-102 │ Jansen │ 420 │ 15-05 │ ja │
4 │ F-103 │ Visser │ 3.900 │ 20-05 │ nee │
└──────────┴───────────┴─────────┴────────────┴─────────┘Je wilt de hele rij van factuur F-101 en F-103 kleuren, want die staan op "nee". De formule die je invult is:
=$E2="nee"Lees het hardop: *"is de waarde in kolom E van deze rij gelijk aan nee?"* Voor rij 2 kijkt Excel naar E2 ("nee" → WAAR → kleuren), voor rij 3 naar E3 ("ja" → ONWAAR → niet kleuren), enzovoort. Excel schuift de formule netjes naar beneden mee door de hele selectie.
> TIP: Een formuleregel werkt altijd vanuit de **eerste cel** van je selectie. Selecteer je A2:E4, dan schrijf je de formule alsof je in rij 2 staat (`$E2`), en Excel past hem automatisch aan voor rij 3 en 4. Begin je selectie op rij 2, dan begint je formule met `2`.
---
Het dollarteken — kolom vergrendelen, rij niet
In die formule `=$E2="nee"` zit één klein maar cruciaal tekentje: het **dollarteken** vóór de E. Dat verdient uitleg, want het is de sleutel tot het kleuren van hele rijen.
Een dollarteken **vergrendelt** een deel van een celverwijzing, zodat Excel het niet aanpast als de formule naar andere cellen schuift. Je kunt de kolom vergrendelen, de rij, of allebei:
| Schrijfwijze | Wat vastligt | Wat meeschuift | |---|---|---| | `E2` | niets | kolom én rij schuiven mee | | `$E2` | de **kolom** E | de **rij** schuift mee | | `E$2` | de **rij** 2 | de kolom schuift mee | | `$E$2` | kolom én rij | niets, helemaal vast |
Voor het kleuren van een hele rij wil je precies `$E2`:
- **`$E`** (kolom vast): of Excel nu cel A2, B2, C2 of D2 van rij 2 beoordeelt, het moet steeds naar kolom E kijken — daar staat immers "betaald". Zou je de E niet vergrendelen, dan keek Excel bij kolom B naar F, bij kolom C naar G — onzin.
- **`2` zonder dollar** (rij los): de rij moet juist wél meeschuiven, zodat rij 3 naar E3 kijkt, rij 4 naar E4. Zo wordt elke rij op zijn eigen "betaald"-waarde beoordeeld.
Dus: **kolom vergrendeld, rij vrij**. Dat is de standaardtruc voor "kleur de hele rij op basis van één kolom".
VOORBEELD: hele rij rood als "betaald" = nee
1. Selecteer het hele gegevensgebied A2:E4
(dus alle kolommen, vanaf rij 2)
2. Voorwaardelijke opmaak → Nieuwe regel...
3. Kies "Een formule gebruiken om te bepalen
welke cellen worden opgemaakt"
4. Typ in het formulevak: =$E2="nee"
5. Klik op "Opmaak..." → tabblad Opvulling
→ kies lichtrood → OK
6. Nog een keer OK
Resultaat: rij 2 en rij 4 worden volledig rood,
rij 3 (ja) blijft wit.> TIP: Je hoeft de dollartekens niet altijd te typen. Klik in een celverwijzing en druk op de toets **F4** — Excel loopt dan langs `$E$2`, `E$2`, `$E2`, `E2` en weer terug. Stoppen bij `$E2` is precies wat je voor een rij-kleuring nodig hebt.
---
Beheer — regels bekijken, bewerken, verwijderen, volgorde
Je hebt nu misschien meerdere regels op hetzelfde gebied staan. Die beheer je allemaal op één plek: **Voorwaardelijke opmaak → Regels beheren...**. Daar opent een venster met al je regels onder elkaar. Zet bovenin "Toon opmaakregels voor" op **Dit werkblad** om álle regels van het blad te zien, niet alleen die van de geselecteerde cel.
REGELBEHEER (Regels beheren...)
┌──────────────────────────────────────────────────┐
│ Toon regels voor: [ Dit werkblad ▾ ] │
│ │
│ Regel (volgorde van toepassen) Toegepast op │
│ ───────────────────────────────────────────── │
│ Formule: =$E2="nee" [rood] =$A$2:$E$4 ▲ │
│ Celwaarde < 0 [rood] =$C$2:$C$20 ▼ │
│ Gegevensbalk (blauw) =$C$2:$C$20 │
│ │
│ [Nieuwe regel] [Regel bewerken] [Verwijderen] │
└──────────────────────────────────────────────────┘Wat kun je hier:
- **Bekijken**: alle regels op een rij, met hun opmaak en op welk bereik ze gelden.
- **Bewerken**: selecteer een regel, klik **Regel bewerken** en pas de voorwaarde of de kleur aan.
- **Verwijderen**: selecteer een regel en klik **Verwijderen**. (De celwaarden blijven; alleen de kleurregel gaat weg.)
- **Volgorde**: met de pijltjes ▲▼ verplaats je een regel omhoog of omlaag. Dat is belangrijk, want Excel past de regels **van boven naar beneden** toe. Botsen twee regels op dezelfde cel, dan wint meestal de bovenste. Zet de belangrijkste regel dus bovenaan.
Wil je snel alles weg? Via **Voorwaardelijke opmaak → Regels wissen** kun je de regels van de selectie of van het hele werkblad in één keer verwijderen.
> TIP: Werkt een kleur niet zoals verwacht, ga dan altijd eerst naar **Regels beheren**. Meestal is er een tweede regel die eroverheen valt, of staat een regel op het verkeerde bereik. Hier zie en repareer je dat in één oogopslag.
---
Samengevat
Voorwaardelijke opmaak laat je administratie zelf de problemen aanwijzen. Je beschrijft een voorwaarde, koppelt er een opmaak aan, en Excel houdt het automatisch bij. De typen op een rij:
Celwaarderegels | grenzen bewaken
Groter/kleiner dan, tussen, gelijk
Tekst bevat, datum, dubbel
Rood bij negatief, oranje onder minimum
---
Bovenste/onderste | uitschieters
Top 3, onderste 10
Boven/onder gemiddelde
De grootste kosten highlighten
---
Balken/schalen/iconen | verhoudingen
Staafje, kleurverloop, stoplicht
Minigrafiek in de cel
Wie groot, wie klein, in één blik
---
Regel met formule | hele rijen
=$E2="nee" → rij kleuren
Kolom vast ($E), rij vrij (2)
Krachtigste optie, ALS-denkenIn de missie ga je dit allemaal toepassen op een echt debiteuren- en budgetoverzicht van Van Ginkel Solutions BV. Je krijgt het doel; de regels stel je grotendeels zelf in. Aan de slag — je kent het denken al van ALS, je hangt er nu kleur aan.
> TIP: Begin altijd klein: één regel instellen, controleren of hij klopt, dan de volgende. Stapel je vijf regels in één keer en het ziet er raar uit, dan weet je niet welke het deed. Eén voor één, telkens even kijken.
---
Missie
STORY: Karin opent een Excel-bestand met twee tabbladen van Van Ginkel Solutions BV: een debiteurenoverzicht en een klein budgetoverzicht. *"Tijd om je rode pen weg te gooien. Ik wil dat dit overzicht zichzelf gaat bewaken. Te late en onbetaalde facturen moeten eruit springen, de bedragen wil ik als balkjes zien, en op het budget wil ik overschrijdingen meteen herkennen. Ik geef je per stap het doel; jij stelt de regels zelf in — je kent het menu nu. Ik kijk mee en wijs alleen bij als het nodig is. Aan de slag."*
Stap 1 — Bekijk het debiteurenoverzicht
Open het tabblad `Debiteuren`. Het ziet er zo uit. Kolom **E** ("Betaald") bevat `ja` of `nee`, kolom **C** is het openstaande bedrag, en kolom **F** is het aantal dagen dat de factuur al te laat is (een negatief getal betekent: nog niet vervallen).
A B C D E F
┌──────────┬───────────┬─────────┬──────────┬─────────┬──────────┐
1 │ Factuur │ Klant │ Bedrag │ Vervaldt │ Betaald │ Dagen te │
│ │ │ │ │ │ laat │
2 │ F-201 │ De Bruin │ 1.250 │ 10-05 │ nee │ 21 │
3 │ F-202 │ Jansen │ 420 │ 28-05 │ ja │ -3 │
4 │ F-203 │ Visser │ 3.900 │ 12-05 │ nee │ 19 │
5 │ F-204 │ Mulder │ 980 │ 25-05 │ nee │ 6 │
6 │ F-205 │ Smit │ 150 │ 02-06 │ ja │ -12 │
└──────────┴───────────┴─────────┴──────────┴─────────┴──────────┘Bekijk de gegevens rustig. Het doel van deze missie: de problemen — onbetaald, te laat, hoge bedragen — moeten zichzelf gaan aanwijzen met kleur.
Stap 2 — Markeer te late facturen oranje
Doel: in kolom **F** ("Dagen te laat") moet elke factuur die echt te laat is — meer dan 0 dagen — oranje oplichten. Facturen die nog niet vervallen zijn (negatieve dagen) blijven met rust.
Stel dit zelf in. Denk aan de drie stappen: selecteer eerst het juiste bereik in kolom F (vanaf rij 2), ga dan naar Voorwaardelijke opmaak, en kies de celwaarderegel die past bij "groter dan een grens". De grens is `0`, de kleur oranje.
Verwacht resultaat in kolom F:
21 ← oranje -3 ← blijft wit
19 ← oranje 6 ← oranje
-12 ← blijft witControleer: de waarden 21, 19 en 6 zijn oranje; -3 en -12 niet. Klopt het? Door naar de volgende.
Stap 3 — Zet een gegevensbalk op de bedragen
Doel: in kolom **C** ("Bedrag") wil Karin in één blik zien welke klant het meeste openstaand heeft. Een gegevensbalk is daar perfect voor.
Selecteer de bedragen in kolom C en pas zelf een gegevensbalk toe (kies een rustige kleur, bijvoorbeeld blauw). De getallen moeten leesbaar blijven; het balkje komt erachter.
Verwacht (langste balk bij het hoogste bedrag):
Bedrag
┌──────────────────┐
│ ██▌ 1.250 │
│ ▊ 420 │
│ ████████ 3.900 │ ← langste balk
│ █▉ 980 │
│ ▍ 150 │
└──────────────────┘Stap 4 — Kleur hele rijen rood waar "Betaald" = nee
Dit is de belangrijkste stap, en de pittigste. Doel: elke **hele rij** van een onbetaalde factuur moet rood worden, zodat klant, bedrag en vervaldatum in één keer opvallen. De informatie "betaald ja/nee" staat in kolom **E**.
Dit lukt niet met een gewone celwaarderegel — je hebt een **regel met een formule** nodig. Aanpak:
- Selecteer het hele gegevensgebied: **A2:F6** (alle kolommen, vanaf rij 2).
- Voorwaardelijke opmaak → **Nieuwe regel** → "Een formule gebruiken...".
- Vul de formule in. Denk aan: kolom vast, rij vrij.
=$E2="nee"- Kies via **Opmaak → Opvulling** een lichtrode kleur en bevestig.
Let goed op het dollarteken: `$E` houdt de kolom vast (altijd naar "betaald" kijken), de `2` zonder dollar laat de regel per rij meeschuiven. Tip: typ `E2` en druk op **F4** tot er `$E2` staat.
Verwacht: rij 2, 4 en 5 (allemaal "nee") helemaal rood,
rij 3 en 6 (allemaal "ja") blijven wit.
2 │ F-201 │ De Bruin │ 1.250 │ ... │ nee │ ← hele rij ROOD
3 │ F-202 │ Jansen │ 420 │ ... │ ja │ wit
4 │ F-203 │ Visser │ 3.900 │ ... │ nee │ ← hele rij ROOD
5 │ F-204 │ Mulder │ 980 │ ... │ nee │ ← hele rij ROOD
6 │ F-205 │ Smit │ 150 │ ... │ ja │ witKlopt dit niet? Ga naar **Regels beheren** en controleer twee dingen: staat er echt `=$E2="nee"` (met de dollar op de juiste plek) en is "Toegepast op" het bereik `=$A$2:$F$6`? Hier repareer je het.
Stap 5 — Het budgetoverzicht: overschrijdingen rood
Ga naar het tabblad `Budget`. Kolom **C** ("Verschil") toont per kostenpost hoeveel je onder budget zit (positief) of erboven (negatief = overschrijding).
A B C
┌──────────────────┬─────────┬────────────┐
1 │ Kostenpost │ Budget │ Verschil │
2 │ Huisvesting │ 2.000 │ 150 │
3 │ Marketing │ 1.000 │ -240 │ ← over budget
4 │ Kantoorartikelen │ 500 │ 60 │
5 │ Reiskosten │ 800 │ -110 │ ← over budget
└──────────────────┴─────────┴────────────┘Doel: elke overschrijding (een verschil kleiner dan 0) moet rood worden. Stel dit zelf in met een celwaarderegel op kolom C: kleiner dan `0`, kleur rood. Resultaat: de regels Marketing (-240) en Reiskosten (-110) kleuren rood, de andere blijven wit.
Stap 6 — Controleer en lever op
Loop alles na. Op het tabblad `Debiteuren` moeten nu vier soorten opmaak samen actief zijn: oranje te-laat-cellen (kolom F), gegevensbalken (kolom C), rode hele rijen voor onbetaald (formuleregel), en op het tabblad `Budget` de rode overschrijdingen.
Open ter controle op het Debiteuren-tabblad **Voorwaardelijke opmaak → Regels beheren**, zet bovenin op "Dit werkblad", en bekijk je drie regels netjes onder elkaar. Test daarna of het live meebeweegt: zet in een willekeurige "nee" de waarde op `ja` en kijk hoe de rode rij vanzelf wit wordt. Zet hem daarna terug.
Sla het bestand op als `Van Ginkel Solutions BV debiteuren met voorwaardelijke opmaak`.
**Karin leunt naar het scherm en knikt tevreden.** *"Kijk dat eens. Geen rode pen meer nodig — het overzicht wijst zijn eigen problemen aan. Onbetaalde facturen springen er rood uit, te late klanten lichten oranje op, en aan de balkjes zie ik meteen wie het meeste openstaand heeft. En het mooiste: verander één bedrag of zet een factuur op betaald, en alles past zich vanzelf aan. Dat is voorwaardelijke opmaak op zijn best. In de volgende les bouwen we verder op je slimme formules. Knap gedaan."*