De grote regel uitsplitsen

Concepts

*Je luisterde net naar de derde dag van Majorieke. Ze pluisde de grootste regel onder het gat uit. Hier doe je hetzelfde met je eigen rekenmachine erbij. We gaan rustig: eerst één verzekering uitrekenen, dan de volgende, en pas op het eind alles bij elkaar. Geen haast. Het gaat om het zien hoe de stukjes optellen tot het geheel, niet om het uit je hoofd kennen.*

Twee dingen in één regel

Je hoorde net dat Majorieke ontdekte dat de grootste regel onder het gat eigenlijk twee dingen tegelijk is, samengeperst tot één bedrag. Willem stak er twee vingers voor op.

Het eerste deel is echte belasting: de **loonbelasting**, voor de wegen, de scholen en de straatverlichting. Het tweede deel is geen belasting. Het is meebetalen aan een paar verzekeringen voor het hele land, en dat heet de **premie volksverzekeringen**. Volksverzekeringen, omdat ze er zijn voor het hele volk, voor iedereen samen.

In deze cursus rekenen we vooral aan dat tweede deel, de premie. Het bedrag waarover die premie wordt berekend, is hier gewoon het **brutoloon**. Bij **Van Ginkel Solutions BV** nemen we een brutoloon van 3.000,00. Schrijf dat bedrag eerst over, zodat je weet waar je straks mee rekent. Eén vakje, om in te komen.

naam: Waar reken je over? (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: De premie volksverzekeringen wordt berekend over het brutoloon. Die is hier 3.000,00. Vul dat bedrag in de tweede regel in, dan staat het vast waar je straks mee gaat rekenen.
kolommen: Omschrijving | Bedrag
- Het brutoloon waarover de premie gaat | 3000,00
- Dit bedrag gebruik ik straks bij elke som | invul:3000,00
tolerantie: 0,01
hint: Schrijf gewoon het brutoloon over: 3.000,00, met een komma voor de centen.
goed: Goed. Over deze 3.000,00 ga je nu de drie verzekeringen apart uitrekenen, één voor één.
uitwerking: Het brutoloon is 3.000,00. Dat is het bedrag waarover de premie volksverzekeringen wordt berekend. Je vult hetzelfde getal in, want je rekent straks elke premie over precies die 3.000,00.

De grootste: de AOW

De premie volksverzekeringen bestaat uit drie stukken. De grootste is de **AOW**, voor de oude dag. Het pensioen van de staat, waar Majoriekes vader van leeft. In 2026 is dit 17,90 cent van elke euro brutoloon, dus 17,90%.

Reken zelf uit wat de AOW kost over het brutoloon van 3.000,00. Een percentage uitrekenen doe je zo: het bedrag maal het percentage, gedeeld door honderd. Eén verzekering tegelijk.

naam: De AOW uitrekenen (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: Reken uit wat de AOW-premie is over het brutoloon van 3.000,00. De AOW is 17,90%. Neem de tijd, dit is de eerste van drie.
kolommen: Omschrijving | Bedrag
- Brutoloon | 3000,00
- AOW (17,90%) | invul:537,00
tolerantie: 0,01
hint: Reken zo: 3.000,00 maal 17,90, gedeeld door 100. Dat komt uit op een rond bedrag.
goed: Knap. Dit is veruit de grootste van de drie. We betalen het meest voor het ouder worden, omdat dat iedereen overkomt.
uitwerking: Het brutoloon is 3.000,00 en de AOW is 17,90%. Je rekent: 3.000,00 maal 17,90 gedeeld door 100 is 537,00. Dat is de AOW-premie, het grootste stuk van de premie volksverzekeringen.

De andere twee: de Anw en de Wlz

Naast de AOW zitten er nog twee verzekeringen in dat potje. De **Anw** is de kleinste, voor de nabestaanden, voor als iemand met jonge kinderen wegvalt. Maar 0,10% van het brutoloon, een dubbeltje op de honderd. De **Wlz** is voor de zware, langdurige zorg, een verzorgingshuis. Die is 9,65%.

Reken nu deze twee uit over hetzelfde brutoloon van 3.000,00. Twee vakjes deze keer, je hebt het rekentrucje net al gebruikt.

naam: De Anw en de Wlz uitrekenen (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: Reken uit wat de Anw en de Wlz kosten over het brutoloon van 3.000,00. De Anw is 0,10% en de Wlz is 9,65%. Eén regel tegelijk, op dezelfde manier als bij de AOW.
kolommen: Omschrijving | Bedrag
- Brutoloon | 3000,00
- Anw (0,10%) | invul:3,00
- Wlz (9,65%) | invul:289,50
tolerantie: 0,01
hint: Voor de Anw: 3.000,00 maal 0,10 gedeeld door 100. Voor de Wlz: 3.000,00 maal 9,65 gedeeld door 100.
goed: Goed gerekend. Kijk hoe scheef het verdeeld is: de Anw voor de nabestaanden is maar een dubbeltje op de honderd, de Wlz voor de zware zorg een flinke duit.
uitwerking: Het brutoloon is 3.000,00. De Anw is 0,10%: 3.000,00 maal 0,10 gedeeld door 100 is 3,00. De Wlz is 9,65%: 3.000,00 maal 9,65 gedeeld door 100 is 289,50. De Anw is de kleinste van de drie, de Wlz na de AOW de op een na grootste.

Klopt het samen?

Nu het mooiste: je hebt de drie stukken los uitgerekend. Tel je ze op, dan moet je precies op het totaal van de premie volksverzekeringen uitkomen, en dat is 27,65% van het brutoloon. In deze laatste oefening reken je de drie nog één keer in, telt ze op, en controleert of het totaal klopt.

AOW | de grootste
Voor de oude dag, het pensioen van de staat. 17,90% van het brutoloon.
---
Anw | de kleinste
Voor de nabestaanden. Maar 0,10%, een dubbeltje op de honderd.
---
Wlz | de zware zorg
Voor langdurige verpleging. 9,65% van het brutoloon.

naam: De drie samen, klopt het? (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: Vul de drie premies in die je net hebt uitgerekend, tel ze op, en kijk of het totaal gelijk is aan de premie volksverzekeringen van 27,65% over 3.000,00. Rustig aan, je mag terugkijken naar je eerdere uitkomsten.
kolommen: Omschrijving | Bedrag
- Brutoloon | 3000,00
- AOW (17,90%) | invul:537,00
- Anw (0,10%) | invul:3,00
- Wlz (9,65%) | invul:289,50
- Premie volksverzekeringen samen (27,65%) | invul:829,50
tolerantie: 0,01
hint: De drie uitkomsten ken je al: 537,00, 3,00 en 289,50. Tel ze op. Het totaal moet hetzelfde zijn als 3.000,00 maal 27,65 gedeeld door 100.
goed: Knap gerekend. Je hebt de grote regel van binnen gezien, net als Majorieke: niet één brij, maar een verdeling met een gedachte erachter. Het meest voor de oude dag, het minst voor de nabestaanden.
uitwerking: De AOW is 537,00, de Anw is 3,00 en de Wlz is 289,50. Tel je die op: 537,00 plus 3,00 plus 289,50 is 829,50. Dat klopt precies met de premie volksverzekeringen van 27,65% over 3.000,00, want 3.000,00 maal 27,65 gedeeld door 100 is óók 829,50. Dit premiedeel zit samen met de loonbelasting in die ene grote regel van het gat.

Stap nu het echte systeem in

Dezelfde vraag komt op een loonafdeling binnen als een melding, en de strook waar het over gaat staat in het systeem. Pak ze er gerust bij; kijken mag, je kunt niets stukmaken.

[Open de melding in de Leerkas Servicedesk →](/servicedesk?hoofdstuk=ch02)

Pak 'm op, bepaal de categorie en de prioriteit, geef je antwoord en meld de melding af.

[Bekijk de grote inhouding op de strook in het Leerkas Loonkantoor →](/loonkantoor?taak=ch02)

In het systeem zie je waar die ene grote regel staat die je net in stukken splitste.