De dienstbetrekking zelf aftikken

Concepts

*Je luisterde net naar Ricardo op zijn ladder, en naar het verschil tussen iemand die wérkt en iemand die in dienst is. Hier tik je de drie kenmerken zelf af, zodat je zelf kunt zien wie op de loonlijst thuishoort en wie niet.*

Het allereerste vinkje

Je hoorde dat het állereerste wat een loonadministratie doet, nog vóór er één cent wordt uitgerekend, dit is: bepalen óf iemand een werknemer is. Niet hoeveel, niet wanneer. Maar óf. Geen **dienstbetrekking**, geen inhouding.

En een dienstbetrekking heeft drie kenmerken die **tegelijk** waar moeten zijn:

Persoonlijke arbeid | zelf komen
Henk moet zélf komen. Hij kan niet zijn buurman sturen. Ricardo mag wel zijn neefje met de emmer sturen, dus bij hem ontbreekt dit.
---
Loon | beloning voor het werk
Er staat een beloning tegenover het werk. Bij Henk loon met een strook, elke maand. Ricardo stuurt een factuur met btw, en dat is geen loon maar een rekening tussen ondernemers.
---
Gezag | onder leiding staan
De baas mág bepalen wat je doet, wanneer en hoe. Bij Henk is dat zo, ook al gebruikt Willem het zelden. Bij Ricardo niemand die zegt hoe hij een raam zeemt.

Onthoud het kernpunt: alle drie tegelijk. Ontbreekt er één, dan is het geen dienstbetrekking.

Henk tegen Ricardo

Twee mensen krijgen geld van Van Ginkel Solutions BV. De eerste is **Henk**, de oudere collega met de leesbril boven op zijn hoofd, al jaren in dienst: hij komt elke dag zelf, krijgt aan het eind van de maand een loonstrook, en Willem mag bepalen wat hij doet. De tweede is **Ricardo**, de glazenwasser die eens in de zes weken met zijn eigen busje langskomt: als hij geen tijd heeft stuurt hij zijn neefje met de emmer, hij stuurt achteraf een factuur met btw vanuit zijn eigen bedrijf, en niemand zegt hem hoe hij een raam moet zemen. De een staat op de loonlijst, de ander alleen op de betaallijst. Aan jou om met de drie kenmerken te laten zien waarom.

Hieronder staat per regel een situatie. Beslis zelf of dat kenmerk aanwezig is, en tel daarna voor elk hoeveel kenmerken waar zijn. Onthoud: voor een dienstbetrekking moeten alle drie tegelijk waar zijn.

naam: De drie kenmerken aftikken (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: Lees per regel de situatie en beslis of het kenmerk waar is: vul een 1 in als het waar is, een 0 als het niet waar is. Tel daarna per persoon hoeveel kenmerken waar zijn.
kolommen: De situatie | Waar? (1 = ja, 0 = nee)
- Henk komt elke dag zelf, kan niemand anders sturen: persoonlijke arbeid? | invul:1
- Henk krijgt elke maand loon met een loonstrook: loon? | invul:1
- Willem mag bepalen wat Henk doet, hoe en wanneer: gezag? | invul:1
- Henk: aantal kenmerken samen | invul:3
- Ricardo mag zijn neefje met de emmer sturen: persoonlijke arbeid? | invul:0
- Ricardo stuurt een factuur met btw, geen loon: loon? | invul:0
- Niemand bepaalt hoe Ricardo een raam zeemt: gezag? | invul:0
- Ricardo: aantal kenmerken samen | invul:0
tolerantie: 0
hint: Vraag je per regel af of dat kenmerk er echt is. Wie zélf moet komen heeft persoonlijke arbeid; wie een factuur met btw stuurt krijgt geen loon maar betaling tussen ondernemers; wie niemand boven zich heeft staat niet onder gezag. Tel daarna de drie cijfers per persoon op.
goed: Mooi afgetikt. Henk scoort 3 van de 3, dus dienstbetrekking, dus inhouden. Ricardo scoort 0, dus geen dienstbetrekking, dus niets inhouden. Het verschil zit niet in het werk of het geld, maar in de drie kenmerken samen.
uitwerking: Bij Henk zijn alle drie de kenmerken waar: hij moet zelf komen (persoonlijke arbeid, 1), hij krijgt loon met een strook (1) en Willem mag hem aansturen (gezag, 1), samen 3. Een dienstbetrekking, dus VGS houdt loonheffingen in. Bij Ricardo is geen enkel kenmerk waar: hij mag zijn neefje sturen (0), hij stuurt een factuur in plaats van loon (0), en niemand bepaalt hoe hij werkt (0), samen 0. Geen dienstbetrekking, dus niets inhouden.

De adder: net op één punt niet

Je hoorde dat het venijn in dat woordje *tegelijk* zit. Iemand kan op twee punten precies op een werknemer lijken, maar net op het derde niet, en dan is het tóch geen dienstbetrekking. Andersom kan iemand zichzelf zzp'er noemen, met facturen en al, maar in de praktijk elke dag op vaste tijden onder gezag hetzelfde werk doen: dan is hij een **schijnzelfstandige**, en eigenlijk een werknemer.

Bekijk een laatste geval. Iemand komt elke dag zelf opdraven en er staat een beloning tegenover zijn werk, maar hij bepaalt helemaal zelf wat hij doet, hoe en wanneer: niemand stuurt hem aan. Tik de kenmerken zelf af en bepaal of er een dienstbetrekking is.

naam: Twee van de drie is niet genoeg (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: Lees per regel de situatie en beslis of het kenmerk waar is (1) of niet (0). Tel ze op, en bepaal op de laatste regel of er een dienstbetrekking is: 1 voor ja, 0 voor nee. Denk aan de eis dat alle drie tegelijk waar moeten zijn.
kolommen: De situatie | Waar? (1 = ja, 0 = nee)
- Hij komt zelf opdraven, stuurt niemand anders: persoonlijke arbeid? | invul:1
- Er staat een beloning tegenover zijn werk: loon? | invul:1
- Hij bepaalt zelf wat hij doet, hoe en wanneer: gezag? | invul:0
- Aantal kenmerken samen | invul:2
- Is er een dienstbetrekking? (alle drie nodig) | invul:0
tolerantie: 0
hint: Loop de drie situaties langs en zet per regel een 1 of een 0. Tel ze op. Bedenk dan: een dienstbetrekking vraagt alle drie tegelijk. Mist er één, wat betekent dat voor de laatste regel?
goed: Precies. Twee van de drie kenmerken is niet genoeg. Omdat het gezag ontbreekt, is er geen dienstbetrekking, ook al lijkt het er op twee punten sterk op. Daar zit de adder.
uitwerking: De persoon werkt zelf (1) en krijgt loon (1), samen al 2. Maar het gezag ontbreekt (0). Voor een dienstbetrekking moeten alle drie de kenmerken tegelijk waar zijn. Twee is niet genoeg, dus er is geen dienstbetrekking: 0. Andersom, als iemand zich zzp'er noemt maar alle drie de kenmerken zich tóch voordoen, is hij wél werknemer, hoe hij zich ook noemt.

Stap nu het echte systeem in

Op een loonafdeling doe je dit in twee systemen: de vraag komt binnen als een melding, en de handeling doe je in het loonpakket. Pak ze er gerust bij; kijken mag, je kunt niets stukmaken.

[Open de melding in de Leerkas Servicedesk →](/servicedesk?hoofdstuk=ch06)

Pak 'm op, bepaal de categorie en de prioriteit, geef je antwoord en meld de melding af.

[Open “De dienstbetrekking aftikken” in het Leerkas Loonkantoor →](/loonkantoor?taak=ch06)

Doe deze stap nu zelf in het systeem, zoals op een echte loonadministratie.