De gouden som zelf draaien

Concepts

*Dit is het hoogtepunt. Je luisterde net naar Majorieke die voor het eerst een heel loon in één keer uitrekende, van het brutoloon bovenaan tot het netto onderaan, en het klopte tot op de cent. Hier doe je precies datzelfde. We gaan in kleine stapjes: één getal tegelijk, en je kijkt het meteen na. Aan het eind heb je de hele som zelf gedraaid en sta je op hetzelfde bedrag als zij. Rustig aan, zo vaak je wilt.*

Het bovenste getal en de eerste aftrek

Je hoorde net dat Majorieke haar vinger op het brutoloon legde: drieduizend vierhonderdvijfentwintig euro. Het volle, afgesproken loon. En ze wist dat ze daar niet meteen over ging rekenen, want er ging eerst iets af.

Dat eerste wat eraf gaat, is de **pensioenpremie**. Het deel dat de man zelf bijdraagt aan zijn pensioen, vijf procent van zijn loon. Het gaat eraf nog voordat er belasting overheen komt, want het is geld dat voor later wordt bewaard. Bij **Van Ginkel Solutions BV** reken je die vijf procent zelf uit. Een percentage doe je zo: het bedrag maal het percentage, gedeeld door honderd.

naam: De pensioenpremie eraf (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: Reken uit hoeveel pensioenpremie er van het brutoloon van 3.425,00 af gaat. Het is 5 procent. Dit is de eerste stap van de hele som.
kolommen: Omschrijving | Bedrag
- Brutoloon | 3425,00
- Pensioenpremie (5%) | invul:171,25
tolerantie: 0,01
hint: Reken zo: 3.425,00 maal 5, gedeeld door 100. Dat komt uit op 171,25.
goed: Precies. Dat bedrag, 171,25, gaat eraf voor er ook maar één procent belasting overheen komt. Het is een aanspraak die voor later wordt bewaard.
uitwerking: Het brutoloon is 3.425,00 en de pensioenpremie is 5 procent. Je rekent: 3.425,00 maal 5 gedeeld door 100 is 171,25. Dat is het deel dat de man zelf bijdraagt aan zijn pensioen, en het gaat eraf voordat de belasting wordt berekend.

De grondslag: waarover je gaat rekenen

Majorieke schreef het op zoals Willem het haar had geleerd: drieduizend vierhonderdvijfentwintig min honderdeenenzeventig vijfentwintig. Wat eronder kwam, noemde ze de **grondslag**. Niet het bruto, maar wat overbleef nadat de pensioenpremie eraf was. Het loon waarover ze de tabel ging raadplegen.

Reken nu zelf de grondslag uit. Het bruto min de pensioenpremie die je net hebt gevonden.

naam: De grondslag uitrekenen (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: Trek de pensioenpremie van het brutoloon af. Wat overblijft is de grondslag, het loon waarover je straks de tabel raadpleegt.
kolommen: Omschrijving | Bedrag
- Brutoloon | 3425,00
- Pensioenpremie (5%) | 171,25
- Grondslag (bruto min premie) | invul:3253,75
tolerantie: 0,01
hint: Reken: 3.425,00 min 171,25. Dat is 3.253,75.
goed: Mooi. Dit is de grondslag: 3.253,75. Niet het bruto, maar het loon waarover je de witte maandtabel raadpleegt. Majorieke rekende over de grondslag, niet over het bruto, en die fout maakte ze nooit.
uitwerking: Het brutoloon is 3.425,00 en de pensioenpremie is 171,25. Je trekt af: 3.425,00 min 171,25 is 3.253,75. Dat is de grondslag, het loon waarover je de tabel raadpleegt. Onthoud: je rekent over de grondslag, niet over het volle bruto.

De drie keuzes en de loonheffing

Voor Majorieke de tabel kon aflezen, maakte ze drie keuzes, rustig, op de manier die ze zichzelf had geleerd. **Wit**, omdat de man werkt: loon uit tegenwoordige dienstbetrekking. **Maand**, omdat hij per maand wordt betaald. En **mét loonheffingskorting**, omdat dat zo in zijn gegevens stond en hij maar één baan heeft. Drie deuren, drie keer de goede gekozen, elk met een reden eronder.

Toen liet ze haar vinger langs de witte maandtabel zakken tot bij de grondslag, naar beneden afgerond op het dichtstbijzijnde tabelloon eronder, en in de kolom mét korting las ze de **loonheffing** af: de loonbelasting en de premie volksverzekeringen samen, met de heffingskortingen er al in verrekend. Vierhonderdnegentig euro en achtenzestig cent. Dat getal is al voor je uitgerekend in de tabel. Vul het in op de juiste plek.

naam: De loonheffing uit de witte maandtabel (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: De witte maandtabel, kolom mét loonheffingskorting, geeft bij deze grondslag een loonheffing van 490,68. Vul dat bedrag in, zodat het op zijn plek staat in de som.
kolommen: Omschrijving | Bedrag
- Grondslag | 3253,75
- Loonheffing uit de witte maandtabel (mét korting) | invul:490,68
tolerantie: 0,01
hint: Dit getal hoef je niet uit te rekenen, het staat in de tabel: 490,68. Schrijf het over met een komma voor de centen.
goed: Goed. Dat is de loonheffing: 490,68. De loonbelasting en de premie volksverzekeringen samen, met de algemene heffingskorting en de arbeidskorting er al in verwerkt. Het rekenwerk eronder is door de tabel gedaan, jij vond de goede regel in de goede kolom.
uitwerking: De grondslag is 3.253,75. In de witte maandtabel, naar beneden afgerond en in de kolom mét loonheffingskorting, staat een loonheffing van 490,68. Dat is de grote hap: loonbelasting en premie volksverzekeringen samen, met de heffingskortingen er al in verrekend.

Het netto: de hele machine in één keer

En nu het netto. *Het netto komt van het bruto.* Niet van de grondslag. De grondslag was alleen het loon waarover de tabel werd geraadpleegd. Maar wat de man op zijn rekening ziet, begint bij het bruto, en daar gaan de dingen af die hij niet in handen krijgt: de pensioenpremie en de loonheffing.

Dit is de gouden som. Vul het bruto in, reken zelf het netto uit door de pensioenpremie en de loonheffing van het bruto af te trekken. Dit is precies de berekening die Majorieke maakte, en die tot op de cent klopte.

Brutoloon            3.425,00   <- het afgesproken loon
  min Pensioenpremie   171,25   <- naar het pensioen, onbelast nu
  min Loonheffing      490,68   <- de witte maandtabel, mét korting
Nettoloon            2.763,07   <- wat echt op de rekening komt

naam: De gouden som: bruto naar netto (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: Nu de hele machine in één keer. Je hebt het bruto, de pensioenpremie en de loonheffing. Reken zelf het nettoloon uit: het bruto min de pensioenpremie min de loonheffing. Dit is dezelfde som die Majorieke tot op de cent liet kloppen.
kolommen: Omschrijving | Bedrag
- Brutoloon | 3425,00
- Pensioenpremie (5%) | 171,25
- Loonheffing (witte maandtabel, mét korting) | 490,68
- Nettoloon | invul:2763,07
tolerantie: 0,01
hint: Reken: 3.425,00 min 171,25 min 490,68. Dat is 2.763,07. Eerst min de pensioenpremie geeft 3.253,75, en dan min de loonheffing geeft 2.763,07.
goed: Het klopt. Tot op de cent. 2.763,07. Dat is precies wat deze man deze maand op zijn rekening krijgt. Je hebt de hele berekening zelf gedaan, van het bruto bovenaan tot het netto onderaan, net als Majorieke.
uitwerking: Het brutoloon is 3.425,00. Daar gaan twee dingen vanaf die de man niet in handen krijgt: de pensioenpremie van 171,25 en de loonheffing van 490,68. Reken: 3.425,00 min 171,25 is 3.253,75, en dan min 490,68 is 2.763,07. Dat is het nettoloon, de gouden som, tot op de cent.

De andere kant van de streep: wat hij het bedrijf kost

Willem liet Majorieke daarna nog één ding zien, niet omdat het bij het netto hoorde, maar juist omdat het er níet bij hoorde. Het netto is wat de man krijgt. Maar wat hij het bedrijf kost, dat is meer. De **werkgeverslasten**: de drie werkgeverspremies plus de zorgbijdrage die het bedrijf betaalt, allemaal over de grondslag, want hij zit onder het plafond.

Die lasten gaan niet van het netto af. Je zet ze los, in een aparte kolom, met een streep ertussen die je nooit mag kwijtraken. Reken de vier zelf uit over de grondslag van 3.253,75. VGS is een grotere werkgever, dus de Aof is het hoge tarief, en de man heeft een vast contract, dus de Awf is laag.

naam: De werkgeverslasten ernaast (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: Reken de vier werkgeverslasten uit over de grondslag van 3.253,75: de Aof hoog (7,63%), de Awf laag (2,74%), de Whk (1,52%) en de werkgeversheffing Zvw (6,10%). Tel ze daarna op tot het totaal. Dit staat los van het netto, aan de andere kant van de streep.
kolommen: Omschrijving | Bedrag
- Grondslag | 3253,75
- Aof hoog (7,63%) | invul:248,26
- Awf laag (2,74%) | invul:89,15
- Whk (1,52%) | invul:49,46
- Werkgeversheffing Zvw (6,10%) | invul:198,48
- Werkgeverslasten samen | invul:585,35
tolerantie: 0,01
hint: Reken elke premie als grondslag maal percentage gedeeld door 100. Aof: 3.253,75 maal 7,63 / 100 is 248,26. Awf: maal 2,74 is 89,15. Whk: maal 1,52 is 49,46. Zvw: maal 6,10 is 198,48. Tel die vier op.
goed: Knap gerekend. Samen bijna zeshonderd euro, en die komen bovenop het brutoloon. Het bedrijf is niet 3.425,00 aan deze man kwijt, maar ruim vierduizend. En de man ziet daarvan 2.763,07 op zijn rekening.
uitwerking: Over de grondslag van 3.253,75 reken je vier werkgeverslasten. Aof hoog: 3.253,75 maal 7,63 / 100 is 248,26. Awf laag: maal 2,74 is 89,15. Whk: maal 1,52 is 49,46. Zvw werkgever: maal 6,10 is 198,48. Opgeteld: 248,26 plus 89,15 plus 49,46 plus 198,48 is 585,35. Die lasten gaan niet van het netto af, ze staan los als de kost voor het bedrijf.

Twee uiteinden, één streep

Nu heb je beide kanten. Aan de ene kant het netto, wat de man krijgt. Aan de andere kant de kost: het brutoloon plus alle werkgeverslasten, wat hij het bedrijf in totaal kost. Reken dat laatste zelf uit, en zie het verschil dat Majorieke zag.

naam: Netto en kost naast elkaar (Van Ginkel Solutions BV)
opdracht: Reken uit wat de man het bedrijf in totaal kost: het brutoloon plus de werkgeverslasten. Zet daarnaast het netto. Zo zie je de twee uiteinden met de streep ertussen.
kolommen: Omschrijving | Bedrag
- Brutoloon | 3425,00
- Werkgeverslasten samen | 585,35
- Totale kost voor het bedrijf | invul:4010,35
- Nettoloon (wat de man krijgt) | invul:2763,07
tolerantie: 0,01
hint: De kost is 3.425,00 plus 585,35 is 4.010,35. Het netto kende je al: 2.763,07.
goed: Daar is het hele verhaal. Ruim vierduizend kost hij, 2.763,07 krijgt hij. Het verschil is de onzichtbare helft: het net, de premies, de zorg. De kost gaat nooit van het netto af. Het is wat de man waard is voor het bedrijf, niet wat hij inlevert.
uitwerking: De totale kost is het brutoloon plus de werkgeverslasten: 3.425,00 plus 585,35 is 4.010,35. Het nettoloon is 2.763,07. De twee staan los, met een streep ertussen. Het bedrijf is ruim vierduizend kwijt, de man ziet 2.763,07. Daartussen zit de hele onzichtbare helft van het loon.

Narekenen met de loontool

Je hebt de hele som met de hand gedraaid, van het bruto tot het netto, met de werkgeverslasten ernaast. Op een loonadministratie tikt iemand diezelfde gegevens in een salarispakket, en dat rekent de hele machine in één keer uit. Hieronder staat zo'n loontool. De gegevens van deze man staan er al in: het bruto, de pensioenpremie, de loonheffingskorting, de lage Awf en de hoge Aof van een grotere werkgever. Bekijk hoe de tool precies de stappen zet die jij net deed, en speel gerust met het brutoloon om te zien hoe alles meebeweegt.

type: loonheffing
scenario: De gouden som van de magazijnmedewerker bij Van Ginkel Solutions BV, nu in één keer door de loontool, zoals een salarispakket het draait.
bruto: 3425
pensioenpremie: 171,25
tijdvak: maand
loonheffingskorting: ja
ww_tarief: laag
aof_tarief: hoog

Eén ding valt je misschien op: bij het netto staat de tool een paar cent hoger dan jouw 2.763,07. Allebei goed. Een salarispakket rekent met de officiële rekenvoorschriften, waarin de loonheffing precies wordt uitgerekend; jij las hem uit de witte maandtabel, waar het tabelloon naar beneden is afgerond, net zoals je in deze les deed. Dat kleine verschil is precies die afronding. Het is goed om te weten dat het bestaat, want in de praktijk zie je het terug: de tabel en het pakket schelen soms een paar cent, en geen van beide is fout.

Stap nu het echte systeem in

Op een loonafdeling doe je dit in twee systemen: de vraag komt binnen als een melding, en de handeling doe je in het loonpakket. Pak ze er gerust bij; kijken mag, je kunt niets stukmaken.

[Open de melding in de Leerkas Servicedesk →](/servicedesk?hoofdstuk=ch31)

Pak 'm op, bepaal de categorie en de prioriteit, geef je antwoord en meld de melding af.

[Open “De gouden som draaien” in het Leerkas Loonkantoor →](/loonkantoor?taak=ch31)

Doe deze stap nu zelf in het systeem, zoals op een echte loonadministratie.